Hebben we het over kwaliteit, dan zijn er een aantal maatschappelijke ontwikkelingen die daar direct van invloed op zijn. De krapte op de arbeidsmarkt is daar een van. De versterkte kwaliteitseisen die vanuit de duurzaamheidsgedachte vanuit Europa worden opgelegd een ander. Beide zorgen ervoor dat er serieuze uitdagingen liggen voor de toekomst. Economisch gezien, maar zeker ook inhoudelijk als we kijken naar het vakmanschap van de isoleerder.

Mensen van buiten

Het wordt steeds moeilijker om goed opgeleide vakmensen te vinden. De oudere vakkrachten stromen uit op anciëniteit, jongere aanwas is steeds lastiger te vinden. De mensen die nodig zijn om het werk te doen komen sinds jaar en dag uit het buitenland. Een steeds verder buitenland: de grens verschuift: met de toenemende welvaart in landen als Polen bijvoorbeeld, zijn het niet langer de mannen uit Oost-Europa die hier komen werken, maar zijn het Kazachstanen, Oekraïners, en verder, die naar hier komen. Dat brengt taalproblemen met zich mee. Zijn het vakmensen die komen dan valt er met handen en voeten nog wel duidelijk te maken wat er gedaan moet worden, maar zijn het jongens met minder kennis en ervaring, dan wordt het lastig. Hebben we dan Litouwers of Polen in het team, mannen met een Slavische achtergrond, dan krijgen die het een en ander nog wel uitgelegd. Maar voor iedereen met een Westerse achtergrond wordt dat in toenemende mate steeds moeilijker. Tegelijkertijd worden de visaregels steeds strenger. Wat betekent dat de mensen die worden binnengehaald tot uiterlijk 3 maanden kunnen blijven en daarna een maand niet mogen komen. Je kunt ervan uitgaan dat ze in die maand elders ander werk zullen vinden. Investeren in taal zal dan ook niet gebeuren, daarvoor is de tijd dat ze er zijn te beperkt.

Opleidingsniveau

Isoleren is een vak dat je niet in een cursus van twee weken onder de knie krijgt. De echte kennis doe je op in het veld, aan de leiding. Die ruimte zou iedere nieuwe kracht ook moeten kunnen krijgen. Met de tijdsdruk die er binnen projecten is, is dit echter in het merendeel van de gevallen niet mogelijk. Daarmee kom je in de ingewikkelde situatie dat je mensen hebt die nog niet de ervaring hebben om antwoorden te hebben op dat wat je in de praktijk tegenkomt, waar zeker niet alles volgens het boekje gaat. Een weerbarstige praktijk waar je als vakman voor uitdagende situaties kan komen te staan die vragen om creativiteit en inzicht in de materie. Hoe is dan de kwaliteit te borgen? Inspectie op het gedane werk is dan eigenlijk de enige gedegen mogelijkheid daartoe. Maar ook daar komen we voor vraagstukken te staan als: hoe zorgen we ervoor dat de inspecteur ook de kennis heeft om de inspectie goed te kunnen uitvoeren? Kijken we bijvoorbeeld naar de STIPcoördinator, dan hebben we het over Stellingen, Tracing, Isolatie en Painting: dat zijn 4 disciplines. Waarbij isolatie een complex vakgebied is, maar painting dat net zo goed is. Is elke inspecteur wel voldoende behept met kennis op al die gebieden? Ook daar moet met zorg en aandacht naar gekeken worden.

Duurzaamheidseisen

De klimaatseisen die ons worden opgelegd zorgen voor striktere controlemaatregelen. Voldoe je immers niet aan de gestelde eisen, dan kijk je tegen een boete aan. In principe zijn het goede maatregelen die nodig zijn om ons klimaat te beschermen. Echter, het zijn maatregelen die wij onszelf in Europa opleggen. Wat (en dat is het geval) als de rest van de wereld op eenzelfde manier blijft doorproduceren? En er zijn bedrijven die hun verantwoordelijkheid nemen en beter zijn gaan isoleren, maar het is een molshoop is als je mondiaal gaat kijken. Al met al wordt de druk op de industrie verhoogt, zal daar niet ook het gevaar liggen dat men, de globaal opererende industrieën waar we voor werken, de lat lager gaan leggen om kosten te besparen? En schieten we ons doel voorbij als we kijken naar milieuvriendelijker produceren? Er wordt meer aandacht besteed aan milieuvriendelijkere producten, toch wordt er nog vooral met de klassieke minerale wol gewerkt, de kwaliteit daarvan is nog altijd verreweg het best, maar niet recyclebaar. Kijken we überhaupt naar recyclen, dan zien we dat Duitsland Europees kartrekker is op dat gebied, hoe zit dat in de rest van Europa? In Duitsland is recyclen verplicht gesteld, maar als die regelgeving er in de rest van Europa ontbreekt wat betekent dat voor de Europese productie? We zien Europa wel als een entiteit, een geheel, maar kijken we dieper dan zien we dat elk land uiteindelijk zijn eigen koers vaart.

“Er zijn veel variabelen die van invloed zijn op de kwaliteit van ons werk.”

Kijken we met mondiale blik naar hoe ons speelveld is, dan zien we tegelijkertijd dat productie steeds frequenter gaat naar Azië. Logisch gezien het feit dat daar de mensen wonen die het werk dat gedaan moet worden ook oppakken. Ze zijn met meer, pakken graag aan en zijn goedkoper… het is een logische verschuiving, die echter ook kwaliteitsissues met zich meebrengt. Welke eisen zijn er ter plaatse bij de fabricage van prefab modules bijvoorbeeld en wanneer in de keten wordt er op kwaliteit geinspecteerd en door wie?

Tekst: Chantal Fransen Fotografie: Dries Van den Bergh – Eco Services BV

Dikker isoleren, afsluiters en flenzen ook isoleren en wat te doen met geperforeerde beplating als persoonlijke bescherming; er is een toenemende aandacht om kritisch naar besparingsmogelijkheden te kijken. En er zijn inhaalslagen te maken: hoe om te gaan met een leidingontwerp dat dikker isoleren niet toestaat bijvoorbeeld, of economische isolatiediktes uit specificaties die nog geënt zijn op gas- en materiaalprijzen van jaren terug? Corrosion Under Insulation… er wordt sinds jaar en dag veel over gesproken over deze onzichtbare “lekkage” van energie bij natte isolatie; hoe maak je hierin een significante kwaliteitsslag? In het verleden sprak men veel over “niet isoleren is de beste oplossing ter voorkoming van corrosie onder isolatie” … dit gaat vandaag de dag niet meer op wil men energieneutraal worden. Het is al een uitdaging bij warmte isolatie, waar de meeste ervaring voorhanden is, maar hoe pakken we het aan bij koude isolatie, waar veel minder specialisten zich mee bezig houden? Terwijl de vraag naar koude isolatie alleen maar zal toenemen als olieproducten vervangen worden door vloeibare gassen…

Er zijn nog veel vragen te stellen. CINI inspecteur Dries Van den Bergh, vanuit zijn bedrijf Eco Services BV voornamelijk werkzaam in de koude / cryogene isolatie, laat zijn licht schijnen over de uitdagingen waar we voor staan.

“Olieproducten worden vervangen door (vloeibare) gassen, die gezien worden als groene(re) energie. Dat betekent ook een sterke toename van koude isolatie toepassingen tegenover warmte-isolatie. Wie gaat al die isolatie op zich nemen? Een urgente vraag als je je bedenkt dat op dit moment slechts 10-15% van het isolatiepakket uit koude isolatie bestaat,” Dries voorziet knelpunten en nodigt uit om het gesprek hierover aan te gaan.

Kritische condens- en/of ijsvorming

“Er is veel energie te besparen met isolatie. Bij het chemische bedrijf waar ik werk is dat gevoel van urgentie al jaren voelbaar: met de strenge standaarden die opgezet zijn, wordt er geïsoleerd naar een oppervlakte temperatuur van rond de 30°C. Bij de meeste bedrijven zijn echter de (economische) isolatiediktes berekend op een oppervlakte temperatuur van max. 60 °C. Dat gezegd hebbende: er is veel aandacht voor warmte-isolatie, die, heel kort door de bocht, tot nu toe een vrij rechttoe-rechtaan werkwijze kent: zolang we ons niet branden en de persoonlijke bescherming niet in gevaar komt is het goed. Koude isolatie is echter veel kritischer: wordt daar niet tot in detail correct geïsoleerd, dan heb je direct condens- of ijsvorming. Het grote probleem hierbij is dat het herstellen van isolatie zeer moeilijk tot niet uitgevoerd kan worden zonder de installatie uit bedrijf te nemen. IJsvorming veroorzaakt een grotere (leiding)diameter waardoor isolatieschalen niet meer passen en het is bovendien kwalitatief zeer nadelig wanneer vocht (condens) ingesloten wordt achter de isolatie. Bij koude isolatie toepassingen hebben we bovendien nog te maken met (zeer moeilijk brandbare) dampdichte joint sealants (zoals Mastic 886.06), lijmen, VapourStops en dampschermen (Multiplex- of AluButyl folies) die elke vorm van het binnendringen van vocht in het isolatiesysteem moeten uitsluiten. Vanaf de eerste keer goed, is dan ook zeer belangrijk!”

Persoonlijke certificering

“Ik pleit voor een persoonlijke certificering van de monteur, zoals dat in de steigerbouw gemeengoed is. Met een persoonlijke certificering weet je zeker dat je daadwerkelijk te maken hebt met personen die de basis van isolatie kennen en zich daarna hopelijk verder kunnen ontwikkelen of uitgroeien tot specialisten. Om een land als Noorwegen aan te halen: daar moet tenminste 50% van de monteurs persoonlijk gecertificeerd zijn. Eerlijkheidshalve moet ik er ook bij vertellen dat velen het vak bij Nederlandse – en Belgische isolatiebedrijven geleerd hebben en dan richting Scandinavië vertrekken. Géén goede tendens natuurlijk. De “minstens 50% certificering” zou ook eigenlijk de basis van de sector moeten zijn: we werken met een grote diversiteit aan nationaliteiten, feitelijk zou het zo moeten zijn dat of je nu Pool, Kroaat, Georgiër of Nederlander bent, ieder individu zijn papieren heeft om zeker te zijn dat aan bepaalde minimum vereisten voldaan wordt. Vandaag komen de meeste isoleerders uit het (verre) buitenland. Wie de verantwoordelijkheid draagt voor de expertise die zij meebrengen is lang niet altijd duidelijk. En natuurlijk wil een diploma niet per definitie zeggen dat je ook kundig bent, of, anders gezegd, dat je zonder diploma niet kundig bent, maar het spreekt voor je als je de certificaten wél hebt. Je zou het eigenlijk voor jezelf moeten doen. Om je te onderscheiden. Uiteindelijk zal dat altijd in je voordeel werken.

“Koude isolatie is een enorme groeimarkt. Daar moeten we iets mee.”

Echter, isolatie kan enkel de leiding of het apparaat volgen. De voorgaande jaren heb ik als CINI-lesgever meermaals gemerkt dat we niet alleen het isolatiebedrijf op het matje moeten roepen als de schoen begint te knellen. Ook bij adviesbureaus, opdrachtgevers en productleveranciers is extra isolatie kennis zeer zeker nodig. Zij komen slechts zeer sporadisch (of zelfs nooit) op werven waar de isoleerder met moeilijkheden geconfronteerd wordt die vermeden hadden kunnen worden. Het is makkelijk schieten op de (buitenlandse) isoleerder, maar regelmatig zijn er al moeilijkheden veroorzaakt nog vóórdat de isoleerder start met zijn/haar werk.”

Kwaliteitsborging

“Correcte documentatie, het opstellen van isolatie werkprocedures, ITP’s (Inspectie en testplannen) en het organiseren van pre-inspectie meetings… daar heb je vakmensen aan elke kant van de tafel voor nodig. Ik ben van mening dat vooraf goed besproken moet worden wat je exact gaat doen. Je kan beter vooraf discussiëren, want als er aan de leiding gediscussieerd moet worden, is dit meestal omdat er problemen zijn, of omdat de verwachtingen tussen opdrachtgever en uitvoerende partij niet overeenkomen. Misschien omdat het een kleine discipline is, die slechts 6% van het budget omvat. Maar vergeet niet dat die isolatie daar wel 30 jaar moet hangen en zijn isolatiewaarde en beschermende functie al die jaren zou moeten behouden. Oog voor duurzame kwaliteit begint vóór de start van elk project. Simpelweg door kritisch te kijken en, als we het hebben over CUI preventie, te beseffen wat vocht doet. Je ziet nog te veel dat materiaal onbeschermd buiten in weer & wind staat. Afdekmateriaal om leidingen droog te houden is vaak een te zware belasting op het beschikbare budget en wordt daardoor niet gebruikt. Regent het? Dan wordt er toch doorgewerkt. Je moet wel, want niet werken is niet verdienen. Er is voor de isoleerder geen vangnet, zoals dat bij de schilder wel is. Ook dit zijn zaken waar naar gekeken moet worden om de kwaliteit van isolatie zo hoog mogelijk te laten zijn.”

Een wakend oog op de desastreuze gevolgen dat vocht heeft, zeker in de koude isolatie, kent vele aspecten en variabelen die een rol spelen: opleiding, materiaalkeuze, gedegen voorbereiding, nauwkeurig werken, en er tegelijkertijd voor zorgen dat er gezond gewerkt kan worden terwijl ook de prijs moet blijven kloppen… alles speelt een rol in het bereiken van de hoogst mogelijke kwaliteit in isoleren. Met name koude / cryogene isolatie vraagt daarbij om meer vakmanschap: we isoleren al meerdere jaren temperaturen tot -196o, nu begint daar stilletjes aan ook vloeibare waterstof bij te komen op -253°C … een nieuwe mooie uitdaging.

Tekst: Chantal Fransen Fotografie: Eco Services

Deze reactor voor de opslag van chemicaliën, is een van de 6 stuks equipment die geïnspecteerd gaan worden. Deze worden later als de isolatie is voltooid en goedgekeurd over de weg en het water vervoerd naar de Botlek om geplaats te worden bij een grote marktleider in het produceren van PVC.

Inspectie stapsgewijs

Aangekomen bij de werf van het constructiebedrijf, neemt Hein eerst de papieren door met het management, hij controleert de tekeningen en ontwerpen en bespreekt deze door met de isoleerder, de opdrachtgever en het ingenieursbureau.

Daarna begint de inspectie in de grote hal, waar het grote stuk equipment op hem ligt te wachten. Hein controleert eerst samen met de isoleerder alle materialen die zijn gebruikt voor zijn rapport, materiaal-datasheets, labels, dozen, verpakkingen etc. worden nagekeken en gedocumenteerd.

Belangrijk is vooral ook het type, dikte (120 mm steenwol) en de afgesproken densiteit van de isolatie die overeenkomt met CINI norm en de isolatie-specificatie van de klant. Tevens worden alle bevestigingsmaterialen, plaatwerk en banden meegenomen in de controle evenals de coating op de reactor voordat de isolatie wordt aangebracht. Wat ondertekend dient te worden door de opdrachtgever en geinspecteerd is door het ingenieursbureau. Op deze reactor is een drielaags coating aangebracht om corrosie onder de isolatie te voorkomen.

Daarna gaat Hein beginnen aan zijn ronde. Hij controleert alle aspecten die in de CINI norm en de afgesproken specificatie voorgeschreven staan en adviseert op een aantal locaties extra haken, of details die nagelopen moeten worden, deze ronde doet hij samen met de isoleerder, zodat details meteen aangepast kunnen worden of hij maakt de afspraak voor de her-controle week erop. Dit werkt heel fijn voor de klant en isoleerder omdat zij het meteen kunnen aanpakken en verbeteren zodat de aflevertijd van het component niet in het gedrang komt.

Met een daarvoor geschikte digitale camera legt hij alles vast voor het rapport.

CINI Norm is mede als basis genomen voor deze toren en nog wat extra voorgeschreven punten van de klant zijn doorgesproken.

Hein gaat verder met de inspectie van afwaterings-constructies ( geen inwater punten) expansie naden, overlappingen worden gecontroleerd en vastgelegd voordat de cladding erop zit, parkerafstanden, mangat afwerking etc.

De onderlinge afstanden van de stormbanden loopt hij na
(3 per strekkende meter), en hij adviseert de isoleerder eerst de rozetten af te werken en dan de stormbanden te plaatsen. Deze banden moeten strak zitten omdat anders het plaatwerk tijdens extreme windbelasting zou kunnen gaan zakken/losraken. De spanning is niet voorgeschreven. In principe zou ik mijn hand er niet tussen moeten krijgen.

Een volgend bezoek wordt gepland om de eindinspectie uit te voeren, dit gaat samen met de isoleerder, de opdrachtgever en een groot Amerikaans ingenieursbureau die ook de NACE-inspectie heeft gedaan voor dit project. Er zullen hierna nog twee torens geproduceerd en geïnspecteerd gaan worden voor dit project.

Samenwerking Klant – Opdrachtgever

Doordat bij dit project is gekozen door de klant om externe CINI inspecteur ( in dit geval Hein Tersteeg ) in te schakelen loopt het project goed op kwaliteit, samenwerking en coördinatie. Door hem op tijd in te schakelen fungeert Hein als tussenpersoon voor de klant, hierdoor kun je het plan van aanpak, de vereiste kwaliteit, veiligheid en planning op tijd aanpakken. Uiteraard alles in samenspraak met de klant en de opdrachtgever. In totaal heeft Hein 6 inspecties uitgevoerd waar hij zo’n 4 tot 5 uur per inspectie mee bezig is. Dit moet nauwkeurig gebeuren. Daarnaast moet alles nog gedocumenteerd en gerapporteerd worden aan de opdrachtgever.

Opleiding tot CINI Inspecteur

Er zijn op dit moment te weinig CINI Inspecteurs beschikbaar die kunnen en willen inspecteren. Vandaar dat Hein en een aantal andere CINI-inspecteurs voor de toekomstige nieuwe aanwas van inspecteurs in gesprek is met o.a. de Stichting OOI om een opleiding Internationaal Insulation Inspector in de breedste zin van het woord, op te zetten, zodat deze nieuwe inspecteurs opgeleid kunnen worden op internationaal niveau. Naast de CINI-richtlijn zullen ook diverse andere gebruikte internationale normen worden betrokken in deze opleiding met de input van internationale inspecteurs uit o.a. Australië, Nigeria, Italië enz. Deze opleiding zal ook langer duren en veel uitgebreider zijn dan de huidige CINI-opleiding en zal zeer waarschijnlijk ook internationaal erkend worden.

BIO

Hein is een van de ervaren internationale CINI-inspecteurs. Ooit in zijn jonge jaren begonnen als leerling bij zijn oom Willem van Meeteren. Eerst als tijdelijke overbrugging na zijn schooltijd voordat hij dienst moest. Het werd echter niet een tijdelijke periode maar een definitieve stap in de technische isolatiebranche. Met veel passie vertelt hij over deze periode. Vanaf zijn twaalfde ging hij mee met de isoleerders van Oom Willem en leerde zo de kneepjes van het mooie Technische Isolatie vak. Hein heeft na vele jaren isoleren in de industrie, waarin zijn laatste functie als hoofd-uitvoerder bij het toenmalige Corus (Hoogovens ) sinds 2007 een eigen bedrijf Asis-t voor advies, project-ondersteuning, asbest/isolatieprojecten en inspecties technische isolatie, waaronder ook second opinions. Sinds 2015 is hij International CINI Inspecteur. Hein ziet veel kansen in de markt voor de isolatiebranche. Zeker gezien de isolerende maatregelen die bedrijven moeten nemen betreffende de verplichte energiebesparing. Daarbij is het handig om te isoleren volgens de CINI-richtlijnen voor een optimale energiebesparing. Nu wordt er nog te veel gekeken naar isolatie als kosten, maar er dient niet alleen economisch gekeken te worden. Er spelen in de huidige plannen, met betrekking tot de komende energietransitie, meerdere factoren mee Zo van ” wat levert het ons op aan besparing en minder CO2 uitstoot.”

Tekst: Loet van Bergen en Fotografie: Hein Tersteeg

Schatorjé studeerde Procestechnologie aan de TU-Eindhoven en was docent Milieu en energie aan de Hogeschool Den Bosch. Met zijn bedrijf Milicon brengt hij 20 jaar ervaring mee op het gebied van energie in de gebouwde omgeving en industrie. Hij adviseert grotere bedrijven bij de Energy Efficiency Directive (EED) en is gecertificeerd voor het afgeven van energie-labels voor utiliteitsgebouwen.

Veel keurmerken en certificeringen

“Het aantal certificeringen en keurmerken is niet op te sommen”, vertelt Schatorjé, Maar in de industrie gaat het daarbij met name om veiligheid, kwaliteit, milieu. Zeker als het gaat om bijvoorbeeld veiligheid  zitten daar veel verplichte bij. Voor energie is dat nog niet het geval.” Sinds 2019 kennen we de Erkende Maatregelen die verplicht zijn voor bedrijven met een wat groter energieverbruik. Per sector zijn er verplichte maatregellijsten, ook voor isolatie van leidingen en appendages. 

Van beleid naar uitvoering en toetsing

Certificeringen als ISO 14000 en ISO 50000 zijn er volgens Schatorjé vooral voor het ontwikkelen van zorgsystemen. Zij moeten vooral prikkelen om beleid op te stellen en maatregelen vast te leggen. Het gebruik van keurmerken en certificeringen is in de industrie nog beperkt, zeker als het om energiezaken gaat. In de civiele en bouwkundige sector zie je dat wat meer. Een voorbeeld daarvan is de CO²-prestatieladder. Hier kunnen bedrijven vrijwillig aan meedoen en krijgen een concurrentievoordeel bij aanbestedingen. Voor ondernemers die hier aan willen voldoen is het dan belangrijk om met een plan voor monitoring, het opstellen van maatregelen en toetsing aan de slag te gaan. Net als bij keurmerken en certificeringen zul je dat wel elk jaar moeten actualiseren.”

Kennis en ervaring benutten

Bedrijven in de isolatiebranche beschikken volgens Schatorjé over veel kennis en praktijkervaring over materialen en meetmethoden als het gaat om zaken als brandveiligheid en energie. “Voor hen is het zaak om kwaliteit te garanderen. De eisen daarvoor zijn recentelijk vastgelegd in de ISSO 64-publicatie.”

Wat kan er beter?

Waar het bij opdrachtgevers vaak nog aan schort zijn voorschriften op het gebied van energie. “De aandacht daarvoor is binnen bedrijven nog laag en vaak beschikken zij niet over iemand die daar verantwoordelijk voor is. Daar ligt dus een rol weggelegd voor onafhankelijke adviseurs en technische isolatiebedrijven. Daarnaast is er bij installateurs nog te weinig aandacht voor gecertificeerde isolatie van leidingen. Vaak wordt daar in offertes in het geheel niet over gesproken en vragen opdrachtgevers er zelf niet om. Opdrachtgevers zijn vaak niet op de hoogte van de technische eisen en daarom is het voor isoleerders van belang om gecertificeerd werk af te leveren.”

De waarde van certificering

Voor isolatieondernemers zijn keurmerken en certificeringen middelen om een productwaarborg af te geven”, vervolgt Schatorjé. “Tevens vertellen die ook iets over de opzet van hun organisatie en over beheersing en verbetering van werkprocessen. Zij garanderen dus kwaliteit, waardoor bedrijven zich kunnen onderscheiden en tegelijkertijd veilgheids- en kwaliteitsgaranties af kunnen geven. 

“Normering zal steeds meer op internationaal niveau worden opgelegd”

Europese certificeringen en keurmerken

Europese Keurmerken en certificaten ziet Schatorjé vooralsnog vooral als voordeel voor de grotere, internationaal werkende isolatiebedrijven. “Voor hen trekken die vooral de veiligheids- en kwaliteitseisen gelijk en dat maakt de praktijk gemakkelijker werkbaar. Voor puur nationaal werkende bedrijven voegen die nog weinig toe en dat is ook niet erg. Uiteindelijk zullen de Europese (en mogelijk Amerikaanse) normering ook in Nederland wel meer gaan doorwerken. Dat is een gevolg van de globalisering. Wat dat betreft ligt de vaart in Europa momenteel echter hoger dan in Nederland, op basis van de internationaal gemaakte afspraken en gestelde doelen. 

Normering zal volgens Schatorjé steeds internationaler en breder worden opgelegd. “Voor zowel internationale als nationale isolatiebedrijven betekent dat, dat je er zeker alert op moet blijven. Dat blijft van belang voor het waarborgen van je bedrijfskwaliteit.”

Meer informatie over keurmerken en certificeringen:

• www.kennisbankisso.nl

• www.nen.nl