Isolatie is de eerste stap in het verduurzamings-proces

Wat is de visie van NVDE op isolatie?

“Isolatie speelt in het verduurzamingsproces een belangrijke rol. Het is de eerste stap in het terugbrengen van de energievraag. Zeker gezien de hoge gasprijzen momenteel. Bovendien is het een stap die in onze ogen op korte termijn, effect genereert en de investering binnen enkele jaren terugverdiend kan worden. Dit in tegenstelling tot het ontwikkelen van duurzame energiebronnen zoals windparken op zee en geothermie dat vaak 8 tot 10 jaar duurt.”

Wat doet u zelf aan duurzaamheid?

“We hebben een huis uit de jaren 90 dat goed is geïsoleerd met triple glas op de benedenverdieping. Op het dak liggen zonnepanelen. De energie die we daarmee opwekken proberen we ten volle benutten voor ons huis. Zo koken we op inductie en laden we de elektrische auto via deze panelen. Verder hebben we stadsverwarming. Ons huis is dus volledig gasloos.”

Hoe wil de NVDE een bijdrage leveren aan de energietransitie?

“Als NVDE maken we ons sterk voor een energievoorziening die volledig is gebaseerd op hernieuwbare energie. Ongeveer twee derde van de hernieuwbare energieconsumptie in Nederland wordt door NVDE-leden opgewekt, van windenergie op zee tot geothermie en zonnevelden. Ze verzorgen bij elkaar de energievoorziening voor miljoenen Nederlanders en doen onderzoek en advieswerk. Door middel van campagnes, discussies en werkgroepen proberen we meer aandacht te krijgen voor hernieuwbare energie in de politiek en het bedrijfsleven en maatregelen te nemen om de energietransitie te versnellen. Elk jaar organiseren we een open energie dag en stellen ruim 50 energieprojecten op het gebied van onder meer biomassacentrales, windparken, stadsverwarming zich open voor publiek om begrijpelijker te maken wat er speelt in hernieuwbare energie.”

Welke maatregelen zoals isolatie kunnen bedrijven nemen en moet dit verplicht worden?

“De wet om energiebesparende maatregelen te nemen voor bedrijven was er al. Maar gelukkig heeft het kabinet afgelopen juli besloten om deze wet uit te breiden De energiebesparingsplicht is een essentieel instrument voor het stimuleren van energiebesparing bij bedrijven. De plicht wordt uitgebreid door ook grote energiegebruikers, inclusief deelnemende EU-ETS bedrijven, vanaf 2023 te verplichten hun energiegebruik te verduurzamen om zo de CO2- uitstoot te reduceren. Er wordt gekeken om de plicht uit te breiden naar de glastuinbouw. Ook gaat er meer bevoegdheid en middelen naar de omgevingsdiensten om hierop te kunnen toezien. Want momenteel wordt naar oudHollands gedoogbeleid de wet niet streng genoeg gehandhaafd, terwijl dat zeker nu de hoogste prioriteit zou moeten hebben. Ten slotte worden de lijsten met erkende energiebesparende maatregelen per sector geactualiseerd.”

In veel klimaatplannen van de regioclusters komt verduurzaming door middel van isolatie in de industrie en utiliteitsbouw nauwelijks voor. Wat kan en wil de NVDE hieraan doen?

“Over hoe te verduurzamen is veel discussie over. Kijk bijvoorbeeld naar de zonne- en windparken die veel ruimte innemen en ten koste dreigen te gaan van de leefomgeving. Als je dus slim wilt omgaan met de schaarse ruimte in Nederland dan is het belangrijk om allereerst in te zetten om de energievraag zoveel mogelijk te beperken en daar speelt isolatie een belangrijke factor in. Mijn advies in de klimaatplannen van de regioclusters is: zet naast technologische innovaties zoals bijvoorbeeld waterstof ook isolatie in het rijtje van duurzame maatregelen. Uit recent onderzoek door CE Delft blijkt dat goede isolatie de beste garantie is om de energievraag en dus de energierekening beperkt te houden. En natuurlijk ook om onze afhankelijkheid van Russisch aardgas snel te beëindigen en klimaatverandering te verminderen. Hierbij zijn goede randvoorwaarden (subsidie, belasting, lening, ondersteuning) essentieel.”

Heeft de NVDE ook overleg met de brancheorganisaties zoals de VIB voor de technische isolatiesector?

“Met de NVDE hebben we regelmatig overleg met organisaties die betrokken zijn geweest bij het klimaatakkoord zoals Techniek Nederland die ook lid is van de NVDE. Met de VIB hebben we minder contact en we zijn elkaar in de wandelgangen en bij een van de tafels van het klimaatakkoord tegengekomen. De VIB zou zeker welkom zijn als lid van onze organisatie. Want qua visie en doelstelling zou de VIB perfect passen in onze organisatie. Maar ook voor isolatiebedrijven is het interessant lid te worden van de NVDE. Een van de grotere isolatiebedrijven voor particulieren en utiliteit is Pluimers. Wie lid wil worden, dient wel de doelstelling van de NVDE te onderstrepen en te streven naar een volledig duurzaam energiesysteem.”

Investeren in isolatie verdient zichzelf in no-time terug

Welke tips wilt u de ondernemers in de technische isolatiebranche meegeven?

“Belangrijk als isolatiebranche is dat je je laat horen zowel naar het bedrijfsleven en de politiek. Door gezamenlijk je krachten te bundelen, heb je meer mogelijkheden om je te presenteren met campagnes en marketing en communicatie. Dat gebeurt volgens mij nu nog te weinig. Terwijl de isolatiebranche een belangrijke sector is in het kader van de energietransitie. Mijn advies aan de isolatiebranche is: zet je beter op de kaart en zorg dat de opdrachtgevers weten wat er op dit gebied te koop is, welke besparingsmogelijkheden er zijn en dat isolatie geen kostenpost is, maar een duurzame investering die zichzelf binnen enkele jaren terugverdient.”

Tekst: Loet van Bergen

1. Kunt u iets meer vertellen over de doelstellingen van CINI?

CINI werkt aan een internationaal erkende handleiding en leidraad voor technische isolatie. Onze doelstelling is het bevorderen van de kwaliteit en kennis van alles wat met isolatie te maken heeft, zowel bij de studie, applicatie en onderhoud ervan. We brengen specialisten in de thermische (warm/koud/cryogeen) en akoestische isolatie bij elkaar, delen de kennis die er is en stellen minimale eisen op waaraan isolatie systemen dienen te voldoen. Tevens worden typische methoden beschreven van beplantings- en bescherming constructies, die gebaseerd op praktijkervaringen, de risico’s op CUI weldegelijk kunnen beperken. Deze minimale eisen en praktijken van goed vakmanschap worden gebundeld in het CINI handboek dat jaarlijks verfijnd en uitgebreid wordt.

2. Hoe verhoudt CINI zich met opleidingsinstituten als OOI, de Belgische VDAB en NCTI?

Deze opleidingsinstituten zijn gericht op het vergroten van de kennis van de professionals die zich bezighouden met isolatietechnieken. De handjes die het werk doen als het ware. Het NCTI, ooit onder ander opgericht door CINI, is jarenlang het isolatie kennis en adviescentrum van onze branche geweest. Door allerlei omstandigheden heeft het NCTI dit jaar echter moeten besluiten om haar werkzaamheden neer te leggen. Dat heeft ons ertoe gebracht de CINI Academy op te richten.

3. Voor wie is de CINI Academy bedoeld?

De academy is er voor engineers, inspecteurs, werkvoorbereiders en toezichthouders in de industriële isolatie. We richten ons op uitvoerende partijen, maar zeker ook naar de opdrachtgevers, eigenaren en de overheid. We bieden opleidingen aan over 4 lagen, die in intensiteit en kennisniveau oplopen van beginner tot allround isolatie professional. Het CINI handboek is daarbij in alles wat we doen leidend. Daarnaast hebben we de CINICALC Rekentool ontwikkeld.

4. Is de CINICALC rekentool anders dan de rekentools die nu al in gebruik zijn?

Het allerbelangrijkst in alles wat wij doen is dat wij een onafhankelijk instituut zijn. Andere tools zijn er zeker wel en werken uiteindelijk ook prima. Alleen, deze zijn toch ontwikkeld door producenten die begrijpelijkerwijs rekentools ontwikkelen met een zekere voorkeur voor de producten die zij aanbieden. Zeker in deze tijd is het van het grootste belang dat er onafhankelijke tools, opleidingen en certificering methodieken zijn. Het CINI is daarmee dan ook niet de meest vooruitstrevende partij. Maar juist ons conservatisme en onze focus op het over een langere tijd zorgvuldig testen zorgt ervoor dat we secuur bouwen aan bewezen en betrouwbare methodieken.

5. De isolatiebranche staat voor een flink aantal uitdagingen de komende tijd. Hoe kijkt u daarna?

Met de energiebesparingsplicht die voor 2023 is opgelegd staat de industrie voor fikse uitdagingen. Er moeten isolerende maatregelen genomen worden die niet alleen voldoende, maar ook beter moeten zijn. We zien dat veel bedrijven zich nog niet realiseren hoe nijpend de situatie is. De tijd is beperkt om de zaken op orde te krijgen. Om aan de opgelegde eisen te kunnen voldoen moet isoleren gewoonweg serieuzer worden aangepakt. Met experts die weten wat ze doen en hoge kwaliteitseisen die ook gecontroleerd en nageleefd worden. Het draait nu nog teveel op het zo klein mogelijk houden van de investering. En worden er buitenlandse krachten ingezet om de prijs zo laag mogelijk te houden. Investeren in de expertise die nodig is heeft niet de prioriteit. Dat is een zorgelijke situatie. Er is nog heel veel werk te doen voor eind 2023. Er zijn nog teveel bedrijven en organisaties die zich dit niet realiseren. Het is 5 voor 12. De hoogste tijd om flink vaart te maken.

Op woensdag 12 oktober spreekt Gino De Landtsheer op de Industrial Heat and Power beurs over een optimaal isolatiesysteem in de industriële omgeving. U bent van harte uitgenodigd om deze lezing bij te wonen en het gesprek met elkaar aan te gaan. www.industrialheatandpower.nl/kennisprogramma-2022/.

Verder staat op iplo.nl algemene juridische uitleg over de Omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Deze informatie is met name geschreven voor medewerkers van provincies, waterschappen, gemeenten en het Rijk. Maar op deze pagina vindt u informatie voor bedrijven, waarbij zowel verwezen wordt naar iplo.nl als andere websites.

Invoering wet

Waarschijnlijk treedt de Omgevingswet per 1 januari 2023 in werking. Deze nieuwe wet brengt veranderingen met zich mee, zo mogelijk ook voor uw bedrijf en/of omgeving. Ondanks dat de inwerkingtredingsdatum nog niet geheel zeker is, willen wij u wel alvast hierop voorbereiden zodat u niet voor verrassingen komt te staan. De nieuwe omgevingswetgeving bundelt ‘alle’ wetten en regels voor ruimte, bouw, infrastructuur, milieu, natuur en water en regelt daarmee het beheer en de ontwikkeling van de leefomgeving. De regelgeving wordt hiermee volledig herzien. Het vraagt om een andere werk- en denkwijze van overheden, burgers en bedrijven. Open, samenhangend, flexibel, uitnodigend en innovatief zijn daarbij de kernwoorden. Door veel minder en overzichtelijke regels, meer ruimte voor initiatieven en lokaal maatwerk en het geven en vragen van vertrouwen. Daarbij moeten initiatieven in de fysieke leefomgeving centraal staan in plaats van de vraag: ‘mag het wel?’ Deze nieuwe wetgeving is uitermate belangrijk voor het toekomstige, lokale, omgevingsklimaat voor ondernemers, ook de Isolatiebedrijven. Omdat de materie ingewikkeld en het lobbykrachtenspel groot was, is met onder andere de VNG en collega- brancheorganisaties samengewerkt.

Uitvoering

De uitvoeringswetgeving is – ondanks de vereenvoudiging – nog steeds complex. Daarom komt er ook een digitale infrastructuur: een samenhangend digitaal stelsel met een schat aan informatie (DSO – Digitaal Stelsel Omgevingswet). Het is een plek waar gebruikers terecht kunnen voor allerlei gegevens over de leefomgeving, het vinden van de algemene van toepassing zijnde regels en voor het doen van meldingen en aanvragen van vergunningen (indien noodzakelijk). De informatie die er te vinden is, is ook gevalideerd. Uit pilots met het nieuwe Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) waaraan o.a. de Metaalunie deelnam bleek dat in plaats van regels eenvoudiger te ontsluiten zijn, er voor mkb-ondernemers sprake is van een onhanteerbaar systeem. Metaalunie heeft samen met een aantal collega brancheorganisatie in het mkb flink ingezet op uitstel. Het voor de invoering van de Omgevingswet cruciale DSO is immers nog volstrekt onvolledig, mkb-onvriendelijk en onstabiel. De komende tijd volgen er nog allerlei DSO-tests in verschillende mkb-branches. Dit zal ongetwijfeld nog tot vele tijdrovende wijzigingsvoorstellen leiden. Metaalunie pleit samen met collega mkb-brancheorganisaties ervoor om de invoeringsdatum te verschuiven naar 1 juli 2023. Wordt vervolgd.

Wet transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden per 1 augustus 2022 van toepassing

Per 1 augustus 2022 is de Wet transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden in Nederland van toepassing. Dit is het gevolg van de verplichte implementatie van de ‘EUrichtlijn transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden’. Het doel hiervan is het bevorderen van transparantie en een beter voorspelbaar arbeidspatroon. Hieronder volgen de belangrijkste wijzigingen die per 1 augustus 2022 zullen gelden voor werkgever en werknemer.

Verplichte scholing: een wettelijk of op grond van een CAO verplichte opleiding of scholing is voor de werknemer straks kosteloos. De werkgever mag deze kosten niet meer op de werknemer verhalen. Bovendien moet de werknemer in de gelegenheid worden gesteld de opleiding onder werktijd te volgen.

Verbod op nevenwerkzaamhedenbeding: op dit moment is een nevenwerkzaamhedenbeding niet wettelijk gereguleerd. Een beding waarin de werkgever verbiedt of beperkt dat de werknemer voor anderen arbeid verricht buiten de werktijden bij werkgever om, is straks nietig, tenzij sprake is van een objectieve rechtvaardigingsgrond.

Uitbreiding informatieverplichting: werkgevers worden verplicht schriftelijk en uiterlijk binnen een week na aanvang van het dienstverband informatie te verstrekken over de normale werk- en rusttijden en na een maand over het opleidingsbeleid en ontslagbeleid, inclusief opzegtermijnen. Bestaande werknemers kunnen per 1 augustus 2022 om de ontbrekende informatie verzoeken.

Verzoek tot een meer voorspelbaar werkpatroon: na 26 weken dienstverband kunnen de werknemers een verzoek bij de werkgever indienen voor arbeid met meer voorspelbare en daarmee meer zekere arbeidsvoorwaarden. De werkgever is niet verplicht om in te stemmen met het verzoek. Werkgevers met meer dan 10 werknemers moeten binnen één maand schriftelijk en gemotiveerd reageren en werkgevers met minder dan 10 werknemers binnen drie maanden.

EU-detachering: voor de Nederlandse werkgever die werknemers vanuit Nederland naar een ander EU-land detacheert, zal gelden dat hij deze werknemers vóór vertrek in kennis moet stellen van het loon waarop zij recht hebben volgens het geldende recht van de ontvangende lidstaat, de eventuele toeslagen, de eventuele regelingen voor de vergoeding van reis-, verblijf- en maaltijdkosten en de link naar de door de ontvangende lidstaat speciaal daartoe ontwikkelde website.

§ Benadelings- en opzegverbod: er zal een algemeen benadelingsverbod en een opzegverbod gelden, zodat werknemers die gebruik maken van bovengenoemde rechten hierdoor geen nadeel mogen ondervinden dan wel opgezegd mogen worden.

Tekst: Loet van Bergen

Over de activiteiten en de isolatie oplossingen die het bedrijf biedt, sprak de redactie van isolatie Magazine met vestigingsleider Michel Jacobs, accountmanager Jan Mostert en commercieel adviseur Wolfgang van Loo, die alle drie hun sporen hebben verdiend in de isolatiebranche.

Groei

In 2020 werd de eerste vestiging geopend in Ridderkerk. Inmiddels is het aantal vestigingen uitgebreid met vestigingen in Den Bosch en Zoeterwoude. “Met de opening van deze twee vestigingen willen we onze logistieke service versterken om de servicegraad richting onze relaties verder te optimaliseren”, vertelt vestigingsleider Michel Jacobs. “Waarmee we een landelijke dekking hebben naar onze klanten in de isolatiebranche die in opdracht van diverse partijen isolatiewerkzaamheden uitvoeren voor warmte- en koude installaties. We bieden dé oplossing voor elk project op het gebied van thermische, koude, akoestische, hoge temperatuur isolatie én brandveiligheid en beschikken over een breed assortiment isolatiemateriaal en ruime voorraden van de meest bekende en gerenommeerde merken zoals Rockwool, Armaflex, Kingspan, Isover, SVT en Promat. Voor professionele technische isolatie bieden we individuele oplossingen, die zijn afgestemd op de wensen van de klant”, aldus Jacobs.

Advies

Goede advisering en de klant centraal stellen zijn de pijlers van B+M isol”, zegt Wolfgang van Loo. “We beschikken over een ervaren team van medewerkers met een hoog niveau van expertise en toewijding die in staat zijn onze klanten goed te adviseren. Technische isolatie is een specifieke markt, waar technische kennis van producten, applicaties en de markt belangrijk zijn. Ons volledige team ondersteunt de klanten op het gebied van thermische, koude, akoestische, hoge temperatuurisolatie, applicatie techniek en brandveiligheid. Hierbij wordt indien nodig met fabrikanten samengewerkt.”

“Vooral als het gaat om individuele oplossingen zoals bijvoorbeeld brandwerende producten waar meer specifieke kennis bij komt kijken”, vult Jan Mostert aan. “In dit specifieke voorbeeld van brandwerende producten overleggen wij in nauwe samenwerking met onze leveranciers, denk hier bijvoorbeeld aan de SVT-Group.

We investeren in kennis om de vragen die er leven bij de klanten zo adequaat mogelijk te beantwoorden. We krijgen veel vragen over hoe en welke producten het beste kunnen worden toegepast of welk materiaal het meest geschikt is voor de betreffende toepassing. Ons doel is om onze klanten zo optimaal mogelijk te ondersteunen en te bedienen. Er heerst binnen B+M isol een gezonde familieachtige bedrijfscultuur met heel korte communicatielijnen. Klanten zijn bij ons geen nummer en worden behandeld zoals een klant mag verwachten. Veel van onze communicatie met de klanten over de bestellingen gebeurt telefonisch. En mochten er vragen zijn over een bepaald product, of er iets mis is gegaan met de order, dan kan altijd één van ons de klant te woord staan. In principe zijn we altijd bereikbaar “waarmee we ons willen onderscheiden in de markt”, aldus Mostert.

Logistiek

De logistieke coördinatie vindt plaats vanuit de hoofdvestiging van B+M isol in Ridderkerk waar ook alle commerciële activiteiten plaatsvinden. Jacobs: “Dit team bekijkt continu hoe de orders optimaal ingepland kunnen worden. Waardoor er een flexibele klantgerichte afwikkeling ontstaat.

Als B+M isol beschikken we over een goed logistiek netwerk. Sinds de start van ons bedrijf werken wij met eigen vrachtwagens, waarmee we snel kunnen anticiperen op de vraag vanuit onze relaties en op korte termijn bestelde producten met een strakke tijdslimiet zelf op de bouwplaats just-in-time afleveren. Dat luistert heel nauw zeker gezien de drukte op de wegen en in de grotere steden. Ook wordt er op locaties steeds meer gewerkt met tijdsloten. We proberen hier samen met onze klanten in mee te denken. Mostert: “Zo vroeg een klant van ons die technische isolatie had besteld voor op een dak of we deze isolatie op hoogte konden aanleveren.” Zie kadertekst Aangezien wij beschikken over vrachtauto’s met kranen die reiken tot 27 meter, hebben wij in overleg de benodigde isolatiematerialen op het dak afgeleverd. Hiermee heeft de betreffende klant veel tijd kunnen besparen.

Klant aan het woord

Voor de isolatie van verwarmingsleidingen op het dak van een bedrijfspand, schakelde Ronnie Derksen van Isolatietechniek Lambeek in Velp B+M Isol in voor de levering van de isolatiematerialen en de logistiek.

“Dit in goed overleg met accountmanager Jan Mostert die zelf naar het project is komen kijken en ons hierin heeft begeleid en geadviseerd over de te toepassen materialen en de aflevering ervan. Zeker gezien de grootte van het project 450 meter isolatie, bood B+M Isol als extra service aan om de isolatiematerialen met hun verrijdbare kraanwagen op het dak te zetten. Normaal doen we dat via een bouwlift of in het ergste geval via trappen omhoog brengen wat zwaar is en extra tijd veel kost. Het betrof hier steenwolschalen van 60 mm dik die in een mum van tijd op het dak stonden. Omdat er nog tijd over was, heeft B+M Isol ook onze plaatmaterialen als extra service op het dak getakeld. Een service waar we heel erg tevreden over waren en bij een volgende opdracht zullen we zeker gebruik maken van hun service en materialen.”

Meer informatie; https://www.bm-isol.nl

Het nieuwe Tergooi Ziekenhuis ligt in een prachtig natuurgebied aan de oostelijke rand van Hilversum. Het is gebouwd naast het bestaande ziekenhuis en zal de meeste zorgfaciliteiten huisvesten, zoals de spoedeisende hulp en de operatiekamers, een intensive care unit (ICU), radiologie, dialyse, endoscopie en dagverpleging. Het ziekenhuis is uitgerust met de modernste technologie waarbij duurzaamheid en het comfort en de veiligheid van de patiënt de hoogste prioriteit hebben.

Geen compromis over brandbeveiliging

Bij de keuze van het isolatiemateriaal voor het koelsysteem was het brandgedrag van het materiaal doorslaggevend. Als er brand uitbreekt, is het risico voor leven en gezondheid in een ziekenhuis aanzienlijk groter dan in andere openbare gebouwen. Nergens is de ontruiming van het gebouw zo problematisch als in zorginstellingen. Afgezien van het grote publiek verkeer, zijn er patiënten die hulp nodig hebben met beperkte mobiliteit die geëvacueerd moeten worden. Bovendien veroorzaakt schade aan medische apparatuur al snel kosten die in de miljoenen lopen. Hele afdelingen kunnen maanden buiten werking zijn. In het ergste geval kan de volledige functionaliteit op het spel staan en kan de medische verzorging van het verzorgingsgebied in gevaar komen. Aangezien rook een veel groter gevaar vormt dan vuur zelf, is rookgedrag van cruciaal belang bij de beoordeling van bouwmaterialen. Het ingenieursbureau Royal Haskoning DHV (Amersfoort) koos daarom voor ArmaFlex Ultima om de technische installaties te isoleren.

Lage rookdichtheid cruciaal voor leven in geval van brand

Terwijl bouwmaterialen in het verleden hoofdzakelijk werden ingedeeld op basis van hun vlamwerendheid, houdt de Europese brandclassificatie nu ook rekening met rookontwikkeling en brandende druppels en maakt zo een realistischer beoordeling mogelijk van het brandgedrag van technische isolatiematerialen. Met ArmaFlex Ultima heeft Armacell een nieuwe veiligheidsnorm in technische isolatie gecreëerd. De schuimkwaliteit, gebaseerd op de gepatenteerde ArmaPrene-technologie, is ’s werelds eerste flexibele technische isolatie met brandklasse Bl-s1,d0 en biedt dus een hoog veiligheidsniveau in geval van brand. In vergelijking met een standaard elastomeerproduct heeft het schuimmateriaal 10 keer minder rookontwikkeling. Door de rookdichtheid in geval van brand aanzienlijk te verminderen, verbetert de zichtbaarheid en wordt de tijd om gebouwen veilig te evacueren verlengd.

Systeemoplossing met ArmaFix Ultima

Het isolatiemateriaal werd geleverd door Asbipro Technisch Isolatie (Schiedam) en verwerkt door Riweltie Isolatie en Brandpreventie (Utrecht). Het isolatiebedrijf Riweltie is een Armacell gecertificeerd isolatiebedrijf. De onderneming installeerde ongeveer 7000 m ArmaFlex Ultima slangen op koelwaterleidingen met een diameter van 15 tot 89 mm. Grotere leidingdiameters, ongeveer 1780 fittingen, verbindingen en buffertanks werden geïsoleerd met ArmaFlex Ultima platen. Om thermische ontkoppeling en maximale veiligheid te garanderen, werden de leidingen bevestigd met ArmaFix Ultima leidingdragers. Het koudwatersysteem werd tegen condensatie beschermd met AF/-ArmaFlex. De werkzaamheden zijn in juni 2020 begonnen en zullen naar verwachting begin 2023, bij de opening van het ziekenhuis, voltooid zijn.

“ArmaFlex Ultima geeft bij brand 10 keer minder rook af dan een standaard elastomeerproduct en is de veiligste oplossing voor het isoleren van koelsystemen. Met ArmaFlex Ultima heeft Armacell een nieuwe veiligheidsstandaard in technische isolatie gecreëerd.”

Grote vraag naar koeling in ziekenhuizen

Ziekenhuizen zijn de meest complexe gebouwtypes en zeer energie-intensief. Maar vooral in ziekenhuizen zijn veel emissies vermijdbaar als de medische zorg niet lijdt. Het jaarlijkse energieverbruik van de gehele Nederlandse zorgsector bedraagt ruim 900 miljoen m³ gas en 2,3 miljoen MWh elektriciteit. Volgens een studie van Gupta Strategies is gas goed voor 53%, elektriciteit voor 47% en bedragen de energiekosten ongeveer 5.000 euro per bed per jaar. Dit betekent dat de energievraag per ziekenhuisbed groter is dan die van een gemiddelde eengezinswoning. In feite verbruikt een groot ziekenhuis ongeveer evenveel elektriciteit als een kleine stad. De koplopers op het gebied van energieverbruik zijn airconditioning- en ventilatiesystemen: zij vergen tot 40% van de elektriciteit. Professionele isolatie van technische systemen is een van de eenvoudigste en meest kosteneffectieve maatregelen om de energie-efficiëntie in ziekenhuizen te verbeteren.

Meer over dit spannende project kunt u vinden op: https://arma.link/TergNL

Bij de KLM is dat uitgebreid getest:

Zelfs op vluchten van niet minder dan 13 uur worden er nog ijsjes geserveerd. Met de bewerking die daar bij de cateraar nog aan vooraf gaat betekent dit dat het ijsje zeker 20 uur goed moet blijven. Daarnaast is getest dat het ijs uiterlijk bij -130 moet worden geserveerd om de smaak ten volle te kunnen behouden.

Om de juiste temperatuur hiervoor te bereiken wordt droogijs gebruikt. Droogijs, ook wel dry ice of koolzuursneeuw genoemd, is de vaste vorm van koolstofdioxide (CO2). Het wordt verkregen door onder hoge druk warmte te onttrekken aan CO2 gas. Koelt het gas af dan gaat het over in een vloeibare vorm. Door de druk vervolgens weer te verlagen verdampt een deel van de vloeistof. De rest gaat over in een substantie dat wel wat op sneeuw lijkt. Pers je dit weer samen dán heb je droogijs.

Zolang droogijs overgaat van vast naar dampvorm heeft het een constante temperatuur van -78,50 en is het een ideale koudedrager om in dit geval de ijsjes te transporteren. Toch is het gebruik van droogijs niet zonder risico. Door de lage temperatuur en het vrijkomende CO2 gas is het zaak om er voorzichtig mee om te gaan. Isolerende handschoenen bij de handeling zijn een must. Daarnaast zal het droogijs uitzetten als het in de dampfase komt. Er moet dus voldoende ruime verpakking worden gebruikt om scheuren te voorkomen.

Extreem goede isolatie

Door de extreem koude temperatuur is ook extreem goede isolatie nodig. Om de ijsjes, verpakt met droogijs, in het vliegtuig goed te kunnen vervoeren worden dozen gebruikt gemaakt van geëxpandeerd polystyreen (EPS naar het Engelse expanded polystyrene). Ook wel bekend als piepschuim.

EPS wordt al meer dan 50 jaar voornamelijk als isolatiemateriaal gebruikt. Het bestaat voor 2% uit polystyreen en 98% uit gas. Om EPS te verkrijgen wordt aan het polystyreen een blaasmiddel toegevoegd en er korrels geformeerd worden. Deze korrels worden vervolgens verhit met stoom, waardoor ze uitzetten en aan elkaar versmolten raken. Koelt de materie af dan resulteert dit in een blok, plaat of vlokken geëxpandeerd hardschuim. De isolerende werking van polystyreen is vooral te danken aan de stilstaande lucht die in het materiaal opgeslagen is. Een kubieke meter EPS bevat zo’n 10 miljoen bolletjes, elk van die bolletjes heeft om en nabij 3.000 gesloten, met gas gevulde cellen. Het is een zeer licht materiaal, wat het heel geschikt maakt voor luchttransport. Daarmee is maar weer gezegd dat goede isolatie een onmisbare schakel is.

Ook in deze keten: zonder isolatie geen verkoelend ijsje op de lange vlucht.

Op de site van ExxonMobil in het Botlek-gebied staat een raffinaderij en een chemie plant. Op het terrein worden veel steigers gebruikt voor onderhoudswerkzaamheden, projecten en stops van fabrieken. “De steigers worden ingezet op plaatsen waar geen vaste bordessen aanwezig en blijven regelmatig voor langere tijd staan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan inspectie, reparatie of (stoom)lekkage in bestaande pijpenbruggen. Daar zijn grote en complexe steigers voor nodig zijn. Dezelfde steigers worden ook gebruikt om leidingen, in isolatie, te kunnen uitpakken en later weer in de isolatie te zetten”, aldus Rients.

Veiligheid boven alles

“In de Petrochemische fabriek van ExxonMobil is er tijdens onderhoud vaak een potentieel conflict tussen veiligheid en productie”, vertelt Rients. “Bij onderhoud zijn steigers nodig en tegelijk wordt de fabriek draaiende gehouden. De steigers kunnen proces- of veiligheidsequipment of te wel kritisch equipement onnodig blokkeren of moeilijk toegankelijk maken en dat wordt een probleem als bij storingen handmatig ingegrepen moet worden. Behalve het probleem met blokkeren equipement zijn er ook andere signalen, waaruit blijkt dat de veiligheid van steigers nog niet perfect is, gezien de meldingen van kleine gebreken in de bouw van de steiger, stoten of struikelen aan niet ergonomisch gebouwde steigers. ” Volgens Rients is het niet altijd gemakkelijk om binnen ons bedrijf aannemers op een veilige manier te laten werken. “Vandaar dat we intensief samenwerken met de aannemers zoals de onderhouds- en isolatiebedrijven. Zij worden door ons begeleid door een buddy manager, maar het kan ook een Safety coördinator zijn als buddy van de veiligheidskundigen van het bedrijf zelf. In mijn geval kunnen we gaan dan bijvoorbeeld gezamenlijk kijken hoe een steiger, die veiligheid technisch problemen geeft, het beste kan worden opgebouwd.”

Veiligheid van mens, installatie en omgeving is bij ExxonMobil een randvoorwaarde

Isolatie

“In relatie tot de isolatie aannemer zien we zien soms dat een steiger tegen het equipement wordt gezet en de afstand tussen de steiger en het equipement eerst okay is maar na uitpakken isolatie te groot is. Wij hanteren een afstand van de steiger tot equipement van maximaal 8 cm. Wordt de afstand te groot dan loop je gevaar op vallen en zul je extra maatregelen moeten nemen zoals een valbeveiliging of extra leuningen. Als het gaat om lekkage van een leiding waar chemische en brandbare stoffen door heen lopen, moeten we voorkomen dat medewerkers van het isolatiebedrijf blootgesteld worden aan chemische stoffen bij het verwijderen van de isolatie. Van tevoren wordt er dan een risicoanalyse gemaakt zodat we zeker weten dat het uitpakken op een veilige manier gebeurt. Want veiligheid van mens, installatie en omgeving is bij ExxonMobil een randvoorwaarde”, meent Rients.

Plannen

“Veel van bovengenoemde problemen zijn te voorkomen door goed te plannen in de voorbereidingsfase waarin je goed moet bedenken over het plan van aanpak”, licht Rients toe. “Een goede planning is het halve werk. Want alles wat je daarna doet is reageren op die planning. Een planning hoort waterdicht te zijn. Uiteraard kunnen zich altijd zaken voorvallen of anders verlopen dan in de planning staat. Maar met een goede planning kun je dit soort zaken minimaliseren en waar nodig adequaat oplossen.” Wat Rients tot slot nog wil meegeven aan de isolatiebedrijven is de ATEX regel waarop de Petrochemische industrie door de Arbeidsinspectie is op gewezen. De ATEX-richtlijn 153 beschrijft de veiligheidseisen die werkgevers of eigenaren van ATEX-installaties verplicht moeten treffen zodat medewerkers veilig en gezond kunnen werken in omgevingen met explosiegevaar. Veel isolatiebedrijven maken voor het aanbrengen van de isolatie en beplating, om ergonomische redenen, gebruik van accu gereedschap die vonken kunnen veroorzaken. Volgens de ATEX-richtlijnen dient dit gereedschap ATEX proof te zijn (ATEX 114). Er zijn al een aantal goedgekeurde accu gereedschappen verkrijgbaar (koolstof borstel loos en met onstekingsanalyse) die onder voorwaarden gebruikt mogen worden zolang er geen echt ATEX-alternatief voorhanden is. Het is wel zaak om daar op te letten en dit net als bij de steigerbouw mee te nemen in de planning.”

Foto: Louis Meulstee.
Tekst: Loet van Bergen

“We zien steeds vaker dat leveranciers producten terugroepen omdat er iets mis is met het product in kwestie. Deze recall acties kosten de leverancier veel geld, daarnaast loopt hij tegen steeds hoger wordende claims aan. De roep om het stellen van hogere eisen en nauwkeurige controle wordt luider. Producenten moeten hier iets mee, daarbij kijken ze ook naar de bouwers van machines en procesinstallaties, want ook daar kan het met oog op een hygiënische verwerking misgaan.”

Isolatie als besmettingshaard

“Isolatie zorgt voor energiebesparing en een veilige werkomgeving doordat het medewerkers beschermd tegen verbrandingsrisico’s. Maar als isolatie niet goed wordt aangebracht kan het ook een bron van besmetting opleveren. Zo is het bij koude isolatie belangrijk dat leidingen dampdicht geïsoleerd worden om condensvorming te voorkomen en bacteriën als salmonella geen kans te krijgen. Datzelfde geldt voor warmte isolatie. Wordt deze niet op de juiste manier aangebracht, dan kunnen er scheuren ontstaan die ongedierte aantrekken. Het zijn allemaal situaties die je bij de verwerking van drank en voedsel te allen tijde wilt en moet voorkomen.”

Toenemende claimcultuur

“Recentelijk zijn er meerder recall acties geweest naar aanleiding van gezondheidsklachten na het eten van besmette producten. De retailbedrijven vangen hierin de grootste klappen op. Het is dan ook heel begrijpelijk dat ze naar de hele keten kijken om te zien waar er een gedeelde verantwoordelijkheid kan worden bewerkstelligd. Dit heeft een kettingreactie tot gevolg gehad. Met de hoge boetes die worden uitgegeven is het voor elke ketenpartner noodzakelijk dat zij gedekt zijn en aantoonbaar kunnen maken dat zij hun zaak op orde hebben.”

“En dat is niet eenvoudig. De regels en voorschriften zijn niet eenduidig en voor meerdere uitleg interpreteerbaar. Er zijn eenvoudigweg te veel normen en richtlijnen om duidelijke eisen te kunnen stellen die door iedereen geaccepteerd en gedragen worden. En daar ligt exact onze taak: HDN brengt structuur aan in de normeringen die er zijn en geeft er een praktische invulling aan. We werken aan een blauwdruk die je door het proces van ontwerp tot uitvoering loodst en daarmee borgt dat het resultaat aantoonbaar van goede kwaliteit is.”

Erkend vakmanschap

“De isolatiebranche kent geen specifieke, algemeen erkende opleiding. Daarnaast is er een schreeuwend tekort aan vakmensen. Dit heeft ertoe geleid dat bedrijven op basis van de kennis die binnen het bestaande personeelsbestand (nog) voorhanden is zelf de mensen opleid. Kennis en kunde wordt zo versnipperd, terwijl er juist nu grote behoefte is aan een vorm van erkend vakmanschap. Isolatie speelt een belangrijke rol op heel veel gebied. Óók binnen voedselveiligheid. Veel recalls worden nog te vaak veroorzaakt doordat er onvoldoende aandacht is geweest voor het hygiënisch ontwerp van een procesinstallatie. De noodzaak aan erkende opleidingen is met oog op dreigende en steeds hoger wordende boetes dan ook groter dan ooit. Het HDN voorziet in die behoefte. Wij zijn een netwerkvereniging die in werkgroepen op basis van best practices de benodigde lesstof ontwikkelt. Met de juiste materialen en op een goede manier aangebrachte isolatie is met oog op de voedselveiligheid een niet te onderschatten noodzakelijkheid. Helaas zien we nog veel te vaak dat isolatie een sluitstuk is op de begroting en dat er gestuurd wordt op een zo goedkoop mogelijke afwerking. Wij pleiten ervoor dat we het belang van goede isolatie serieus nemen en het daarbij behorende vakmanschap herkennen en erkennen.”

Tekst: Chantal Fransen

Het onderzoeksbureau Ecofys stond de Europese organisatie EiiF in voorgaande jaren bij in het berekenen van het energiebesparingspotentieel in de industriële omgeving. Daardoor had de isolatiesector altijd al een goed beeld van de impact die goede isolatie heeft op het milieu. Uit de rapportages blijkt dat verbetering van industriële isolatie voor 10% kan bijdragen aan de Europese doelstellingen van CO2-reductie. EiiF heeft in haar White paper 2020 een mooie illustratie daarover gegeven aan de hand van een rekenvoorbeeld:

“De sector kan beleidsfunctionarissen van goede informatie voorzien.”

Het lag dus voor de hand dat VIB met deze boodschap de markt op moest gaan. Altijd waren er al via het kennisinstituut voor de isolatie NCTI al interessante berekeningen gemaakt die ook de grote besparingsmogelijkheden van isolatie aantoonden. We konden dat beeld als sector verder versterken door beleidsfunctionarissen van goede informatie te voorzien. Vanuit de verwachting dat men breed maatschappelijk wel isolatie zou willen toepassen en energieverliezen op deze manier zou terugdringen startte VIB met een uitgebreid informatietraject naar diverse partijen en instanties. De boodschap bleek echter matig aan te slaan in het begin.

Benaderen van stakeholders

Energiebesparing bleek niet ‘sexy’ genoeg te zijn. Maatschappelijk was er veel meer belangstelling voor opwekking van energie via wind en zon. Energiebesparing was lange tijd een zuiver economische afweging. . De kosten van het aanbrengen is besparende maatregelen werden binnen de bedrijven afgezet tegen de terugverdientijd. Wanneer men echter de totale energierekening plaatste op de algemene exploitatiekosten, dan was de financiële stimulans om maatregelen te nemen vaak erg beperkt bij die bedrijven. Hoewel investeringskosten voor duurzame energieopwekking verhoudingsgewijs hoger konden uitvallen dan isolatiemaatregelen kozen bedrijven toch voor opwekking van energie en minder voor isolatiemaatregelen. In 2015 merkte de nieuw aantreden VIB-voorzitter Hans Koole dat heel duidelijk. De bedrijven zagen geen belang voor extra energiebesparende maatregelen. Isolatie was eigenlijk oninteressant als het niet direct proces gerelateerd was. We noemen dit: procesintegriteit bewaken. Met andere woorden, als de vloeistoffen in de transportsystemen maar op temperatuur bleven was het vaak al voldoende. Extra energieverlies liet men voor wat het was.

Het wettelijk kader leverde via diverse regelingen niet de overal noodzakelijke druk om meer energie te besparen dan dat het bedrijf zelf nodig achtte. Dat merkte Hans Koole. Hij had als resultaatgebied het zichtbaar maken van de isolatiesector bij eindgebruikers, overheden en energieadviseurs. De BV Nederland zat niet te wachten op extra lastendruk en vaak werd extra energiebesparing een lagere prioriteit weggezet.

De klimaatdiscussie zorgde echter voor een andere invalshoek. Om de opwarming van de aarde te beperken zou de CO2-uitstoot drastisch moeten worden terugbracht. Deze boodschap was dwingender. Voor VIB was dat ook het moment om op verschillende niveaus te wijzen op de mogelijkheden van monitoring op isolatiemaatregelen om die klimaatdoelstellingen halen. VIB benaderde werkgeversorganisaties, platforms voor klimaatdiscussies, overheden, bevoegd gezag om te laten zien dat isolatie het meest kostenefficiënt is bij maatregelen voor CO2-reductie.

De Europese koepel EiiF vormde met haar rapportage over energiebesparing een objectieve basis die kon worden gebruikt in de gedachtewisselingen tussen VIB en de genoemde partijen. De boodschap was krachtig en ook simpel: Het aanpakken van niet-geïsoleerde apparatuur en het repareren van beschadigde isolatie levert op Europees niveau een CO2-reductie van 44,8 Mton per jaar op (voor Nederland: tussen de 1 en 2 Mton), waarbij er vaak sprake is van zeer korte terugverdientijden (minder dan een jaar). Met andere woorden: de investering levert ook voor de bedrijven een netto kostenbesparing op.

Investeringen in isolatie leveren bedrijven ook een netto kostenbesparing op.

Ontwikkeling van ander beleid

Bij de overheid zat men niet stil overigens. De Europese klimaatmaatregelen werden steeds concreter en dwingender. In Nederland zochten de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland RVO, het Ministerie van EZK en de regionale inspectiediensten naar instrumenten om verdere CO2-reductie vorm te kunnen geven. Daarom werd onder andere VIB diverse malen benaderd voor informatie over energiebesparingsmaatregelen via isolatie. Daarbij ook de vraag hoe je dat het beste kon controleren. De voorzitter van VIB Hans Koole was in de loop der jaren bekend geworden als boegbeeld van de isolatiesector op dit dossier. VIB werkte er intensief aan dat haar beweringen ook objectief konden worden gecheckt. Daarom ging VIB in gesprek met invloedrijke partijen en opstellers van rapporten om zo nodig de door hen ingenomen standpunten nog eens onder de loep te laten nemen als er besparingsmogelijkheden over het hoofd werden gezien of zelfs werden genegeerd.

Een aardige impressie over de veelheid van onderzoeken en betrokken partijen is te zien op de VIB-website onder dossiers: energiebesparing industrie.

Handhaving en rapportageverplichting

VIB meende dat er bij de energie-intensieve bedrijven veel laaghangend fruit was te vinden als je keek naar energiebesparingsmaatregelen. Dat werd ook door derden bevestigd. Een sterke controle daarop door het bevoegd gezag zou een goede stap in de richting zijn. De mogelijkheden daartoe en beperkingen werden vanuit meerdere invalshoeken bekeken en besproken met partijen. Het politieke traject werd daarbij ook in ogenschouw genomen. Waar dat mogelijk was benaderde VIB direct of indirect volksvertegenwoordigers om hen erop te wijzen dat je met thermische isolatie veel kan bereiken in CO2-reductie.

Gaandeweg leken partijen in eenzelfde richting te gaan denken: Ook de energie-intensieve bedrijven en de bedrijven die werken met CO2-emissierechten (ETS) moesten onder de energiebesparingsplicht vallen. Iets dat tot voor kort niet zo was en waardoor veel laaghangend fruit qua besparingsmogelijkheden bij die bedrijven die niet werd benut.

Energiebesparingsplicht concreet vormgegeven

Tijdens de genoemde bijeenkomst in Den Haag werd op een overzichtelijke manier uiteengezet wat er ging veranderen op het vlak van energiebesparing bij de energie-intensieve bedrijven. Alle energie-efficiënte maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder zijn verplicht. Elke 4 jaar moet daarover worden gerapporteerd. Dit wordt vanaf 2023 uitgebreid naar ETS-bedrijven en vergunning plichtige bedrijven. Doelmatig beheer en onderhoud is een prestatie eis geworden. Wettelijk is dit nu verankerd in het Besluit Activiteiten Leefomgeving (BAL) en Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) binnen de Omgevingswet.

De verplichting om daadwerkelijk te onderzoeken waar er energie kan worden bespaard is nu aanwezig. Voor onze sector was het goed om vast te stellen dat na al die jaren isolatiemaatregelen daarin concreet werden genoemd. Zie bijgaande sheet op de linkerpagina uit de presentatie in Den Haag

De Omgevingswet benoemt concrete isolatiemaatregelen.

Branchebelang in het maatschappelijk perspectief

Het bovenstaande laat in hoofdlijnen zien waar de isolatiesector haar maatschappelijke bijdrage heeft kunnen leveren in de klimaatdiscussie binnen Nederland. Als een van de weinige Europese landen worden concrete stappen door Nederland gezet in het nemen van isolatiemaatregelen bij de grotere bedrijven. Iets wat dus voorheen niet zo was. VIB heeft kans gezien om via haar bestuurlijk proces dit neer te zetten op een maatschappelijk verantwoorde manier. Terugkijkend kan VIB blij zijn met de ontwikkelingen. De concrete uitwerking van maatregelen zal zijn weg gaan vinden bij de bedrijven die op deze wijze nog niet bezig waren met CO2-reductie via isolatie. Waar dat mogelijk is zal VIB de kennisoverdracht bevorderen richting inspectiediensten en richting asset owners. Met energieadviseurs zal daarnaast worden gekeken hoe via de techische specificaties voor renovatie en nieuwbouw beter kan worden ingespeeld op de nieuwste ontwikkelingen.