Digitalisering en automatisering in de isolatiebranche gaan een steeds belangrijker rol spelen en zullen in de toekomst het concurrentievoordeel bepalen. In dit kader zijn de o.a. de isolatiescan, de TBI app, de infrarood warmtescan, TIP Check, Steiger App, ArboTechniek Veiligheidsapp zijn belangrijke ontwikkelingen

1. Isolatiescan verbetert kwaliteit technische isolatie

De overheid heeft recent de isolatiescan geïntroduceerd. Een tool waarmee bedrijven kunnen vaststellen of ze alle maatregelen hebben genomen die technisch en economisch haalbaar zijn op het gebied van technische isolatie en zich binnen vijf jaar terugverdienen. Deze scan bestaat uit: een inventarisatie van installaties en leidingen die voor isolatie in aanmerking komen en een specificatie van besparingsmaatregelen. De Isolatiescan maakt onderdeel uit van het eLoket formulier voor de Onderzoeksplicht.

Meer informatie over de Isolatiescan op
https://www.rvo.nl/onderwerpen/energie-besparen-industrie/isolatie

2. Energie- en geld besparen met de TBI-App

Met de TBI-App kunnen isolatiebedrijven snel bedrijven controleren en inschatten hoeveel energie- en geld besparend potentieel een technisch isolatiesysteem te bieden heeft. De App biedt een conservatieve schatting van de hoeveelheid energie die een component verliest. Bovendien toont het de potentiële besparingen als geïsoleerd of als een verbeterd isolatiesysteem wordt geïnstalleerd. De besparingsschattingen worden gegeven in een bereik dat de prestaties van een typisch basis- en een realistisch goed isolatiesysteem evalueert. De schattingsmethode is gebaseerd op: EiiF’s uitgebreide TIPCHECK-ervaring en ISO 12241. TBI-App biedt naast de mogelijkheid om potentiële energie- en CO2-besparingen in te schatten ook informatie over veiligheidsproblemen. De TBI-app is te downloaden in de Google Playstore.

3. Hoe je met thermografie warmte lekken opspoort?

Thermografie wordt vooral veel toegepast als het gaat om isolatie. Dan is bij uitstek temperatuur van belang en kan eenvoudig worden gezien of er plaatsten zijn waar warmte weglekt of juist warmte binnenkomt. Misschien is een bepaald deel van de muur niet geïsoleerd of onvoldoende goed geïsoleerd. Ook kunnen hiermee hot spots worden gedetecteerd, alsmede reeds geïsoleerde delen waarvan de isolatie onvoldoende of verouderd is. Ook als het gaat om lekkages kan thermografie handig zijn. Aangezien water verkoelend werkt zal een lekkage vaak duidelijk te zien zijn op beelden van een infraroodcamera.

4. Digitale werkbon zorgt voor meer efficiency

Bilfinger Industrial Services heeft met de Scaffolding App de digitale werkbon geïntroduceerd. Deze innovatie maakt het mogelijk met behulp van smartphone of tablet alle informatie rond een steigerbouw project in één digitaal dossier up-to-date te houden. De Scaffolding App stelt data beschikbaar via een digitale werkbon. De voorman completeert deze data op site met bijvoorbeeld afmetingen, type steiger en foto’s. Administratie en facturering vinden grotendeels geautomatiseerd plaats. Snel, efficiënt en foutloos.

Meer informatie: https://www.is-bnl.bilfinger.com/innovaties/procesinnovaties/scaffolding-app/

5. Steigers engineeren met behulp van 3D-scanning

Traditionele steigerbouw in een complexe omgeving brengt praktische uitdagingen met zich mee. Of een steiger volgens plan wel of niet goed past is soms een kwestie van enkele centimeters. Het beschikken over goede informatie van de installatie is dan zeer belangrijk. In sommige situaties is de tekening van het object, het omliggende leidingwerk en ander equipment aanwezig conform de werkelijke situatie. In andere situaties bestaat er geen tekening of klopt deze niet met de huidige werkelijkheid. Als voorloper in steigerbouw heeft Bilfinger op eigen initiatief een nieuwe methode ontwikkeld om steigers te engineeren, namelijk via 3D-scanning en werkt als volgt. Een laser scant het object of de installatie en de maatgevende omgeving on site. Deze scan wordt vertaald naar een 3D-model waarbij de engineer de steiger modelleert in deze 3D-omgeving. De output is een zeer accuraat montageschema van de steiger, inclusief omgeving, in 3D. Waardoor de efficiency toeneemt evenals tijdsbesparing en de totale engineeringskosten.

Meer informatie: https://www.ibnl.bilfinger.com/innovaties/productinnovaties/3d-scanning/

6. Hoe met TIPCHECK de bestaande installaties te evalueren

Met TIPCHECK is het mogelijk om thermische energie-audits uit te voeren die berekenen hoeveel energie en geld een industriële installatie verliest met zijn huidige isolatiesysteem (inclusief niet-geïsoleerde onderdelen). Het resultaat: een op maat gemaakt isolatievoorstel die de ecologische en financiële waarde van industriële isolatie aantonen, wat tegenwoordig een moderne, kosteneffectieve en eenvoudig haalbare eerste stap is om duurzaamheidsdoelstellingen te bereiken met een terugverdientijd van slechts één jaar of zelfs minder. De TIPCHECK Audit wordt uitgevoerd door de Europese Industriele Isolatie Federatie (EIIF)door gecertificeerde TIPCHECK-Ingenieus die officieel zijn opgeleid en gekwalificeerd door EIIF.

Meer informatie op: https://www.eiif.org/tipcheck

7. Veiligheid gaat in de isolatiebranche boven alles

Met de vorig jaar geïntroduceerde ArboTechniek Veiligheidsapp kunnen vakmensen in de installatie- en isolatiebranche informatie raadplegen en toepassen over hoe veilig en gezond te werken. Over allerlei thema’s vind je stappenplannen voorzien van handige afbeeldingen. Zo kun jij altijd, ook op het laatste moment, checken hoe het ook alweer zat. Uniek aan de app is dat een aantal vakmensen uit de branche actief meewerkte aan de ontwikkeling ervan. De app – die voortdurend zal worden bijgewerkt op basis van ontwikkelingen in de branche en feedback van eindgrebruikers – is geheel gratis te gebruiken.

Meer informatie over de app: https://www.arbotechniekveiligheidsapp.nl/

Tekst: Loet van Bergen

Het onderzoeksbureau Ecofys stond de Europese organisatie EiiF in voorgaande jaren bij in het berekenen van het energiebesparingspotentieel in de industriële omgeving. Daardoor had de isolatiesector altijd al een goed beeld van de impact die goede isolatie heeft op het milieu. Uit de rapportages blijkt dat verbetering van industriële isolatie voor 10% kan bijdragen aan de Europese doelstellingen van CO2-reductie. EiiF heeft in haar White paper 2020 een mooie illustratie daarover gegeven aan de hand van een rekenvoorbeeld:

“De sector kan beleidsfunctionarissen van goede informatie voorzien.”

Het lag dus voor de hand dat VIB met deze boodschap de markt op moest gaan. Altijd waren er al via het kennisinstituut voor de isolatie NCTI al interessante berekeningen gemaakt die ook de grote besparingsmogelijkheden van isolatie aantoonden. We konden dat beeld als sector verder versterken door beleidsfunctionarissen van goede informatie te voorzien. Vanuit de verwachting dat men breed maatschappelijk wel isolatie zou willen toepassen en energieverliezen op deze manier zou terugdringen startte VIB met een uitgebreid informatietraject naar diverse partijen en instanties. De boodschap bleek echter matig aan te slaan in het begin.

Benaderen van stakeholders

Energiebesparing bleek niet ‘sexy’ genoeg te zijn. Maatschappelijk was er veel meer belangstelling voor opwekking van energie via wind en zon. Energiebesparing was lange tijd een zuiver economische afweging. . De kosten van het aanbrengen is besparende maatregelen werden binnen de bedrijven afgezet tegen de terugverdientijd. Wanneer men echter de totale energierekening plaatste op de algemene exploitatiekosten, dan was de financiële stimulans om maatregelen te nemen vaak erg beperkt bij die bedrijven. Hoewel investeringskosten voor duurzame energieopwekking verhoudingsgewijs hoger konden uitvallen dan isolatiemaatregelen kozen bedrijven toch voor opwekking van energie en minder voor isolatiemaatregelen. In 2015 merkte de nieuw aantreden VIB-voorzitter Hans Koole dat heel duidelijk. De bedrijven zagen geen belang voor extra energiebesparende maatregelen. Isolatie was eigenlijk oninteressant als het niet direct proces gerelateerd was. We noemen dit: procesintegriteit bewaken. Met andere woorden, als de vloeistoffen in de transportsystemen maar op temperatuur bleven was het vaak al voldoende. Extra energieverlies liet men voor wat het was.

Het wettelijk kader leverde via diverse regelingen niet de overal noodzakelijke druk om meer energie te besparen dan dat het bedrijf zelf nodig achtte. Dat merkte Hans Koole. Hij had als resultaatgebied het zichtbaar maken van de isolatiesector bij eindgebruikers, overheden en energieadviseurs. De BV Nederland zat niet te wachten op extra lastendruk en vaak werd extra energiebesparing een lagere prioriteit weggezet.

De klimaatdiscussie zorgde echter voor een andere invalshoek. Om de opwarming van de aarde te beperken zou de CO2-uitstoot drastisch moeten worden terugbracht. Deze boodschap was dwingender. Voor VIB was dat ook het moment om op verschillende niveaus te wijzen op de mogelijkheden van monitoring op isolatiemaatregelen om die klimaatdoelstellingen halen. VIB benaderde werkgeversorganisaties, platforms voor klimaatdiscussies, overheden, bevoegd gezag om te laten zien dat isolatie het meest kostenefficiënt is bij maatregelen voor CO2-reductie.

De Europese koepel EiiF vormde met haar rapportage over energiebesparing een objectieve basis die kon worden gebruikt in de gedachtewisselingen tussen VIB en de genoemde partijen. De boodschap was krachtig en ook simpel: Het aanpakken van niet-geïsoleerde apparatuur en het repareren van beschadigde isolatie levert op Europees niveau een CO2-reductie van 44,8 Mton per jaar op (voor Nederland: tussen de 1 en 2 Mton), waarbij er vaak sprake is van zeer korte terugverdientijden (minder dan een jaar). Met andere woorden: de investering levert ook voor de bedrijven een netto kostenbesparing op.

Investeringen in isolatie leveren bedrijven ook een netto kostenbesparing op.

Ontwikkeling van ander beleid

Bij de overheid zat men niet stil overigens. De Europese klimaatmaatregelen werden steeds concreter en dwingender. In Nederland zochten de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland RVO, het Ministerie van EZK en de regionale inspectiediensten naar instrumenten om verdere CO2-reductie vorm te kunnen geven. Daarom werd onder andere VIB diverse malen benaderd voor informatie over energiebesparingsmaatregelen via isolatie. Daarbij ook de vraag hoe je dat het beste kon controleren. De voorzitter van VIB Hans Koole was in de loop der jaren bekend geworden als boegbeeld van de isolatiesector op dit dossier. VIB werkte er intensief aan dat haar beweringen ook objectief konden worden gecheckt. Daarom ging VIB in gesprek met invloedrijke partijen en opstellers van rapporten om zo nodig de door hen ingenomen standpunten nog eens onder de loep te laten nemen als er besparingsmogelijkheden over het hoofd werden gezien of zelfs werden genegeerd.

Een aardige impressie over de veelheid van onderzoeken en betrokken partijen is te zien op de VIB-website onder dossiers: energiebesparing industrie.

Handhaving en rapportageverplichting

VIB meende dat er bij de energie-intensieve bedrijven veel laaghangend fruit was te vinden als je keek naar energiebesparingsmaatregelen. Dat werd ook door derden bevestigd. Een sterke controle daarop door het bevoegd gezag zou een goede stap in de richting zijn. De mogelijkheden daartoe en beperkingen werden vanuit meerdere invalshoeken bekeken en besproken met partijen. Het politieke traject werd daarbij ook in ogenschouw genomen. Waar dat mogelijk was benaderde VIB direct of indirect volksvertegenwoordigers om hen erop te wijzen dat je met thermische isolatie veel kan bereiken in CO2-reductie.

Gaandeweg leken partijen in eenzelfde richting te gaan denken: Ook de energie-intensieve bedrijven en de bedrijven die werken met CO2-emissierechten (ETS) moesten onder de energiebesparingsplicht vallen. Iets dat tot voor kort niet zo was en waardoor veel laaghangend fruit qua besparingsmogelijkheden bij die bedrijven die niet werd benut.

Energiebesparingsplicht concreet vormgegeven

Tijdens de genoemde bijeenkomst in Den Haag werd op een overzichtelijke manier uiteengezet wat er ging veranderen op het vlak van energiebesparing bij de energie-intensieve bedrijven. Alle energie-efficiënte maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder zijn verplicht. Elke 4 jaar moet daarover worden gerapporteerd. Dit wordt vanaf 2023 uitgebreid naar ETS-bedrijven en vergunning plichtige bedrijven. Doelmatig beheer en onderhoud is een prestatie eis geworden. Wettelijk is dit nu verankerd in het Besluit Activiteiten Leefomgeving (BAL) en Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) binnen de Omgevingswet.

De verplichting om daadwerkelijk te onderzoeken waar er energie kan worden bespaard is nu aanwezig. Voor onze sector was het goed om vast te stellen dat na al die jaren isolatiemaatregelen daarin concreet werden genoemd. Zie bijgaande sheet op de linkerpagina uit de presentatie in Den Haag

De Omgevingswet benoemt concrete isolatiemaatregelen.

Branchebelang in het maatschappelijk perspectief

Het bovenstaande laat in hoofdlijnen zien waar de isolatiesector haar maatschappelijke bijdrage heeft kunnen leveren in de klimaatdiscussie binnen Nederland. Als een van de weinige Europese landen worden concrete stappen door Nederland gezet in het nemen van isolatiemaatregelen bij de grotere bedrijven. Iets wat dus voorheen niet zo was. VIB heeft kans gezien om via haar bestuurlijk proces dit neer te zetten op een maatschappelijk verantwoorde manier. Terugkijkend kan VIB blij zijn met de ontwikkelingen. De concrete uitwerking van maatregelen zal zijn weg gaan vinden bij de bedrijven die op deze wijze nog niet bezig waren met CO2-reductie via isolatie. Waar dat mogelijk is zal VIB de kennisoverdracht bevorderen richting inspectiediensten en richting asset owners. Met energieadviseurs zal daarnaast worden gekeken hoe via de techische specificaties voor renovatie en nieuwbouw beter kan worden ingespeeld op de nieuwste ontwikkelingen.

We zijn bij dit project terecht gekomen via BENgineering B.V. het ingenieursbureau dat het ontwerp heeft gemaakt van de installatie”, vertelt eigenaar Freico Vinke. “De eigenaar van dit bureau kende ik nog van vroeger en benaderde mij om een offerte te maken voor de isolatie van in totaal 2 km leidingwerk waarvan 1.5 km verwarmd met elektrische tracing. Er lag al een ontwerp klaar met de voorgeschreven materialen. Zelf hebben we de zaak ter plekke ingemeten, gezien het aantal leidingen, die over de weg lopen van de fabriek naar de nieuwe tankhal aan de overkant van de weg. Dat doen we in dit geval om tot een sluitende offerte te komen”, aldus Freico.

Isolatie
De werkzaamheden betreft het isoleren van praktisch al het leidingwerk zoals de stoomleidingen, roomleidingen, koelwaterleidingen, onthardwaterleidingen, olieleidingen, condensatieleidingen en CIP-leidingen waar heet water doorheen gaat voor reiniging van de leidingen. “Het merendeel van de rvs-leidingen worden geïsoleerd met 50 mm steenwol afgewerkt met aluminium beplating. Behalve de koelwaterleiding die geïsoleerd wordt met PIR-schalen vanwege hun hoge isolatiewaarde en de onthardwaterleiding waarvoor Armaflex is toegepast, eveneens afgewerkt met aluminium beplating. De beplating maken we niet zelf, maar besteden we uit bij Technisch Isolatiebedrijf Nijmegen, die beschikt over een modern machinepark, en levert het volgens onze specificaties aan. Doordat de installatie nog niet draait, hebben we nu mooi de tijd om de leidingen te isoleren. Het moet 1 oktober klaar zijn en het is een behoorlijke klus voor ons bedrijf omdat we niet zo groot zijn. Vandaar dat we met een team van 5 man continu aan het werk zijn. Waarbij er gewerkt wordt volgens het VGM-plan en de LRMA-checklist voor de medewerkers ter plekke. Waarmee we voldoen aan de veiligheidsnormen.”

Elektrische tracing
Van de 2 km aan leidingen wordt 1.5 km voorzien van elektrische tracing voor onder meer de olieleidingen die op 45 graden moeten worden gehouden en de water- en koelwaterleidingen die buiten lopen om bevriezing ’s winters te voorkomen. “Elektrische tracing wordt in bedrijfsprocessen steeds meer toegepast”, licht Freico toe. “Zelfs een correct geïsoleerde installatie verliest geleidelijk aan energie en warmte. Wanneer het vloeistofdebiet te laag is, gaat de temperatuur van de vloeistof min of meer snel dalen tot onder het kritieke viscositeitsniveau en kan de vloeistof zelfs gaan stollen. Denk bijvoorbeeld eens aan vetleidingen. Vetleidingen dienen op +45 °C temperatuur gehouden te worden, zodat het vet niet kan gaan stollen. Dit is ook een manier om tracing toe te passen. Als de vloeistof water is, kan ijsvorming de installatie bovendien beschadigen en lekken veroorzaken. Om te zorgen voor de nodige bescherming tegen die verschijnselen, brengen we op de leidingen eerst een verwarmingslint aan waarover vervolgens de isolatie en beplating komt. Voor deze installatie hebben we het ontwerp en berekening laten maken door Huikeshoven BV, een bedrijf dat onder meer gespecialiseerd is in industriële elektrowarmte. De isolatie en de isolatiedikte om de leidingen is bepalend voor het benodigde vermogen van het verwarmingslint dat in watts per meter wordt weergegeven. Zeker bij dit bedrijf waar de temperatuur van de roomleidingen nauw luistert. Er zitten leidingen bij van 180 meter en dan kun je niet 1 kabel leggen anders wordt het vermogen te hoog. Vandaar dat de elektrische tracing in meerdere groepen is verdeeld over de leiding.”

Energiebesparing
“Dit soort projecten is een hele uitdaging om het op tijd met de juiste mensen voor elkaar te krijgen. Daar zijn we tot nu toe nog steeds in geslaagd met ons team van vakkundige medewerkers en kunnen we op deze manier ook een bijdrage leveren aan een stuk duurzaamheid bij onze klanten.” Volgens Vinke speelt duurzaamheid een steeds grotere rol in onze samenleving. Zaken als energiebesparing, vermindering van CO₂-uitstoot, maar ook veiligheid en kostenbesparing worden steeds belangrijker in de bedrijfsvoering van onze klanten. Zo bespaart de isolatie die we hebben aangebracht op de stoomleiding bij Boteroliefabriek Royal VIV Buisman fabriek veel energie waardoor de temperatuur minder hard zakt en de buffertanks minder energie nodig hebben om op te warmen. Daarnaast is het Arbo technisch noodzakelijk om stoomleidingen te isoleren. Dit in verband met verbrandingsgevaar van de werknemers, bij aanraking van een blootgestelde stoomleiding. Isolatie is er in vele soorten en maten, dus voor elke situatie is er een passende oplossing”, merkt Freico tot slot op.

www.vinke-isotechniek.nl