Hoe belangrijk is de rol van isolatie in het Klimaatakkoord?
“In het kader van de energietransitie kan isolatie een belangrijke bijdrage leveren aan de reductie van CO2 uitstoot als onderdeel van een energieneutraal Nederland in 2050. Isoleren is een investering die voor de portemonnee van de burgers veel oplevert, meer comfort, minder energieverbruik en een investering die bovendien binnen enkele jaren is terugverdiend. Vandaar dat isoleren binnen de energietransitie zeer belangrijk is. Het levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de doelstelling van het Klimaatakkoord. . Om dit te realiseren is er een pakket van maatregelen met subsidies voor de woningbouw beschikbaar gesteld. Het belang van energiebesparing is onlangs nog met een motie in de Tweede Kamer extra benadrukt.”

Het accent op isolatie ligt dat in het klimaatakkoord meer op woningbouw dan bij de utiliteitsbouw?
“We hebben in Nederland acht miljoen gebouwen. Zeven miljoen daarvan zijn woningen. De meeste winst als het gaat om energiebesparing valt op dit moment te behalen in de woningbouw. Voor bedrijven geldt echter een ander regime.”

Hoe zou u het bedrijfsleven willen stimuleren om meer aan isolatie te doen?
“Voor het bedrijfsleven is er de Wet Milieubeheer waarin bedrijven verplicht zijn om energiebesparende maatregelen te nemen die ze binnen 5 jaar kunnen terug verdienen. Als ze dat niet doen, zijn ze in overtreding. De handhaving van die wet is in de afgelopen 20 jaar een wassen neus geweest; de wet werd niet goed nageleefd. Dat komt enerzijds doordat de gemeenten geen controle uitoefenden en anderzijds ook niet wisten hoe ze het moesten aanpakken. Ook bleek dat bedrijven nauwelijks wisten van het bestaan van deze wet.

In het kader van het Energieakkoord, de voorloper van het Klimaatakkoord, zijn er een aantal extra maatregelen genomen. Zo zijn onder andere erkende maatregelenlijsten opgesteld voor meer dan 20 bedrijfstakken. Hiermee kunnen bedrijven op een simpele manier aan hun verplichting voldoen. Daarnaast is er een expertise centrum opgericht. Toch merkten we dat al deze maatregelen te weinig zoden aan de dijk zette net als de controle hierop door de regionale milieudienst van de gemeenten. Daarom zijn we met de omgekeerde bewijslast gekomen. De ondernemers moeten nu zelf aangeven welke maatregelen ze hebben genomen in plaats van dat de overheid dat moet komen controleren. Die maatregel komt op gang maar werkt nog niet optimaal. Het blijkt dat nog steeds de helft van de 90.000 bedrijven in overtreding is en dus strafbaar is. Het is dus zaak dat het bedrijfsleven dit gaat aanpakken. Daarnaast zal ook de handhaving door de regionale omgevingsdiensten worden geïntensiveerd.”

Toelichting
Het merendeel van de bedrijven is wel bezig om energiebesparende maatregelen te nemen in het kader van de Wet Milieubeheer incl. bijbehorende informatieplicht, EED, eisen t.a.v. nieuwbouw, vangneteisen bij ingrijpende renovatie, labelverplichting, etc. Deze worden voor 1 januari 2021 geharmoniseerd en voorzien van een integrale en tevens intensievere handhavingstrategie, met als doel maximale effectiviteit tegen minimale administratieve lasten voor zowel bedrijven en instellingen als bevoegd gezag. Kosteneffectiviteit en haalbaarheid van maatregelen zijn hierbij een belangrijk uitgangspunt, evenals een goede aansluiting van wet- en regelgeving voor utiliteitsbouw bij de wetgevingsagenda voor de wijkgerichte aanpak, goede afstemming tussen de verschillende eisen binnen de Omgevingswet en een duidelijke afbakening tussen (grote) industrie en overige utiliteitsbouw, zodat voor alle bedrijven en instellingen duidelijk is onder welk regime zij vallen en aan welke wettelijke verplichtingen zij moeten voldoen. In de regelgeving zal tevens aandacht zijn voor verhuursituaties, waarbij gebouweigenaar en gebruiker gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het voldoen aan de wettelijke verplichtingen.

Zijn wat betreft technische isolatie hierover ook gesprekken gevoerd met de brancheverenigingen van Isolatie bedrijven?
“Bij de onderhandelingen voor het Klimaatakkoord, is er aan vijf sectortafels, onderverdeeld in Industrie, Gebouwde omgeving, Elektriciteit, Mobiliteit en Landbouw met meer dan 100 partijen van vertegenwoordigers van het bedrijfsleven tot milieu- ngo’s, van vakbonden tot werkgeversorganisaties, van energiemaatschappijen tot gemeenten, onderhandeld over de te nemen maatregelen. Met als gezamenlijk doel te komen tot een reductie van de CO2-uitstoot van 49 procent in 2030.”

Toelichting
De Rijksoverheid maakt in de bijbehorende erkende maatregelenlijsten echter een duidelijker onderscheid tussen gebouwgebonden maatregelen en niet-gebouwgebonden maatregelen, zodat helder is wie waarvoor verantwoordelijk is. De terugverdientijdmethodiek wordt door de Rijksoverheid mogelijk aangepast om beter aan te sluiten bij het CO2-reductiedoel. Hiervoor wordt aangesloten bij de uitkomsten van de Industrietafel.

Welke subsidie mogelijkheden zijn er op dit gebied?
“Voor bedrijven zijn er ten aanzien van isolatie geen subsidie mogelijkheden. Wel voor het verduurzamen van de bedrijfsvoering.”

“ER VALT BEHOORLIJK ENERGIE-EFFICIENCY TE BEHALEN DOOR THERMISCH ISOLEREN IN DE INDUSTRIE EN DE UTILITEIT”

Is er in het Klimaatakkoord ook gekeken naar milieuvriendelijke/ recyclebare isolatie?
“Daar is niet expliciet naar gekeken. Wat wel staat te gebeuren, is dat de eisen rondom circulariteit steeds strenger worden. Het kabinet wil dat in 2030 alle grondstoffen 50% circulair moeten zijn en 100% in 2050. Dat geldt uiteraard ook voor isolatiemateriaal.. Een gegeven waarmee bedrijven alvast rekening mee dienen te houden. Gelukkig zie je op dit terrein steeds meer initiatieven. ”

Is er ook een loket waar ondernemers betreffende isolatie terecht kunnen?
“Er is geen specifiek loket voor het bedrijfsleven als het gaat om isolatie. Maar met vragen hierover kunnen ondernemers altijd terecht bij hun branchevereniging zoals de VIB, MKB Nederland en RVO.”

Welke tips wilt u de lezers van het blad Isolatie Magazine meegeven?
“In ieder geval is het noodzakelijk dat er duidelijke en goede voorlichting komt over de voordelen en kosten van isolatie. Daarbij moeten de isolatiebedrijven een belangrijke rol spelen en mensen en bedrijven te ontzorgen. Maak het je klanten gemakkelijk. Stel kant en klare pakketten samen inclusief de aanvraag voor subsidie. Wees daarin als isolatiebedrijf proactief en zoek samenwerking met installateurs, bouwbedrijven en subsidieadviseurs.”

Tips voor verduurzaming bedrijfspanden
Zo is er de Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE). Daarnaast kunnen ondernemers in 2020 gebruikmaken van de subsidieregeling Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) voor het produceren van groene energie uit hernieuwbare bronnen zoals biomassa, geothermie, water, wind en zon. Naast subsidies voor het verduurzamen van het bedrijfspand zijn er ook nog fiscale voordelen van de Energie-investeringsaftrek (EIA) beschikbaar. Met de fiscale stimuleringsmaatregelen Milieu-investeringsaftrek (MIA) en Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil) stimuleert de Nederlandse overheid investeringen in machines, apparaten en andere milieu- en welzijnsvriendelijke bedrijfsmiddelen. Uit onderzoek van de Kamer van Koophandel blijkt dat veel ondernemers graag een steentje willen bijdragen aan energiebesparing, maar dat het hen vaak ontbreekt aan tijd en geld hiervoor. Ook zeggen veel ondernemers dat zij niet weten welke subsidies zij kunnen gebruiken om de kosten voor de verduurzaming van het bedrijfspand deels te vergoeden.

Freico Vinke die al vanaf 1980 werkzaam is in de industriële isolatie, is begonnen als monteur en later doorgegroeid naar de functie van projectleider bij enkele isolatiebedrijven. “Het vak heb ik geleerd in de praktijk, want een echte opleiding tot isoleerder is er niet. Al doende heb ik de technieken voor het aanbrengen van de uiteenlopende typen isolatie geleerd in relatie tot de toepassing”, aldus Vinke.

Duurzaamheid
Duurzaamheid speelt volgens Vinke een steeds grotere rol in onze samenleving. “Zaken als energiebesparing, vermindering van CO₂-uitstoot, voldoen aan de NEN-normen, maar ook veiligheid en kostenbesparing worden steeds belangrijker in de bedrijfsvoering van onze klanten. De ene installatie moet warm gehouden worden, terwijl een ander juist koel moet blijven. Ook kan het zijn dat een product beschermd moet worden tegen de warmte van de machine, of moet juist de omgevingstemperatuur werkbaar gehouden worden. Welk soort isolatie wordt gebruikt, hangt dus erg af van de toepassing”, licht Vinke toe. “Isolatie is er in vele soorten en maten, dus voor elke situatie is er een passende oplossing. “Wij gebruiken hoofdzakelijk thermische isolatie met wol en plaatwerk, isolatiematrassen of elastomeer isolatie (armaflex), elektrische tracing en brandwerende doorvoeringen.”

“Al onze medewerkers zijn daar voor opgeleid volgens gecertificeerde methoden.”

Isoleren van een biogasinstallatie
“Biogasinstallaties zijn in opkomst in het kader van de hernieuwbare energie”, vertelt Vinke. “In Nederland zijn we als isolatiebedrijf bij een flink aantal projecten betrokken geweest. Momenteel zijn we aan het werk bij een aantal biogasprojecten in het buitenland waar uit koeienmest, groenten- en tuinafval, biogas wordt geproduceerd voor het verwarmen van water en als bron voor stroomopwekking. Het zijn gigantische installaties bestaande uit vergistingtanks, een WKK en diverse leidingsystemen voor de afvoer van de uitlaatgassen en het transport van het warmwater. Voor elke opdracht maken we een isolatiebestek waarin staat welke isolatiesoort en dikte bij welk leidingsysteem moet worden toegepast. Soms worden deze isolatiebestekken ook verstrekt door de bouwer/installateur van de biogasinstallatie. Daarin wordt ook verwezen naar de geldende regelgeving en normen. In geval van twijfel kunnen we testrapporten opvragen bij de leverancier van het isolatiemateriaal.

Hittebestendig steenwol
De omvangrijkste klus bij biogasinstallaties is het isoleren van de uitlaatgaspijp van de biogasmotor die een temperatuur kan bereiken van meer dan 500 graden Celsius. Hiervoor gebruiken we meerdere lagen steenwol die we om de leiding heen wikkelen tot een dikte van soms 20 cm. Steenwol is een ideaal product omdat het waterafstotend is en geen vocht vasthoudt waardoor schimmelvorming geen kans krijgt. Bovendien heeft steenwol een lange levensduur. Nadat de steenwol isolatie is aangebracht, wordt dit afgewerkt met aluminiumplaten. Deze worden eerst ingemeten en vaak prefab aangeleverd en vervolgens ter plekke op maat gemaakt en gemonteerd. Dat was vroeger wel anders. Mijn vader was ook isoleerder en ging op zijn bakfiets naar zijn klanten. Waar hij ook steenwol gebruikte voor de isolatie die hij afwerkte met kippengaas en vervolgens afsmeerde met cement.

Verder monteren we bij biogasinstallaties op de hete warmtewisselaars en rookgaskanalen isolatiematrassen. Deze zijn gemaakt zijn van glasdoek, eventueel in combinatie met vezeldoek die naast hun isolerende werking olie- en waterdicht zijn. Isolatiematrassen beschermen vooral bij hoge temperaturen en worden gebruikt bij installatieonderdelen die moeilijk bereikbaar zijn. Denk daarbij aan appendages of afsluiters die vaak niet traditioneel kunnen worden geïsoleerd om die reden. Tenslotte isoleren we de warmwaterleiding van de biogasinstallatie waar water doorheenloopt met een gemiddelde temperatuur van 80 graden, met steenwol.”

Branddoorvoeren
Sommige projecten moeten volgens strenge regelgeving brandwerend worden afgewerkt. Bijvoorbeeld als een leiding door een muur gaat terwijl de installatie of ruimte als een brandcompartiment geldt. Een juiste brandwerende afdichting bij doorvoeringen beschermt tegen branddoorslag tussen ruimtes, zorgt voor vertragingstijd bij brand zodat mensen op tijd het brandende pand kunnen verlaten. Ook zorgt het ervoor dat giftige gassen binnen de rookcompartimenten blijven. De materialen die gebruikt worden voor brandwerende afdichting, zijn allemaal getest volgens de geldende Europese normen. Het aanbrengen van de materialen vergt de nodige vakkennis en expertise. Al onze medewerkers zijn daarvoor opgeleidt. Volgens gecertificeerde methoden worden de branddoorvoeren afgedicht. Alles gebeurt volgens de geldende normen. We zijn VCA gecertificeerd en werken op onze projecten volgens deze veiligheidsnormen, waaronder een VGM plan en de LRMA checklist voor de medewerkers ter plekke. Regelmatig worden onze medewerkers bijgeschoold vooral op het gebied van nieuwe materialen. Op dit moment hebben we zeker geen klagen over genoeg werk. We hebben ons eigen klantenkring met name in de biogasinstallaties en voedingsindustrie.”

In samenwerking met Engie Services en in opdracht van Groningen Seaports heeft Eyefly, als één van de eerste professionele drone operators in Nederland en gestart in 2014, een unieke inspectie uitgevoerd op het Chemiepark te Delfzijl. Een dergelijke inspectie was tot dusver nog nooit uitgevoerd op het Chemiepark. De inspectie is uitgevoerd met een infraroodwarmtebeeld en een RGB camera op een drone.

High Tech inspectiecamera’s
Op het industrieterrein Oosterhorn in Delfzijl tussen de bedrijven Eneco Bio Golden Raand en AkzoNobel ligt een stoomleiding van Groningen Seaports met een lengte van circa 2.800 meter. Tot nu vonden de inspecties plaats via loopinspecties langs de leiding.

Engie en Eyefly voerden deze inspectie uit met behulp van de nieuwste drone, uitgerust met een 100 megapixel camera en infrarood warmtebeeldcamera. Dit levert veelvoudige en betrouwbaardere informatie op. Eyefly heeft de primeur in Nederland door de aanschaf van een 100 MegaPixel camera waarmee op millimeter niveau geïnspecteerd kan worden en kunnen er relatieve nauwkeurigheden onder de centimeter behaald worden. De point cloud die gegenereerd wordt op basis van fotogrammetrie lijkt bijna een foto te zijn door de hoge puntdichtheid een techniek die veel wordt gebruikt in de Geodesie en is een manier om foto’s aan elkaar te ‘stitchen’ tot een complete 2D kaart of 3D model. Wanneer Eyefly een gebied in beeld brengt wordt er een raster over het gebied gevlogen waarbij er honderden foto’s gemaakt worden. Elke foto heeft een overlap over de voorgaande of naastgelegen foto waardoor de foto’s aan elkaar gerekend kunnen worden. Op basis van de positie van de drone en de overlap van de foto’s wordt vervolgens een 2D orthomosaic en een 3D puntenwolk gegenereerd. Daarnaast was de drone uitgerust met de Zenmuse XT2, een radiometrisch gekalibreerde camera om thermografische inspecties uit te voeren. Voorzien van een krachtige 4k filmcamera, met een 12 megapixel beeldsensor. Met deze prachtige innovatie konden we eventuele lekkage of isolatie problemen in de stoomleiding worden opgespoord.

Wat is er uniek aan deze inspectie
“Het unieke in dit proces zit in de complexiteit van de vlucht”, vertelt projectleider Remco Kootstra. “De vlucht gaat namelijk over een gebied waar verschillende industriële bedrijven gevestigd zijn. Hier gelden strenge veiligheidseisen, zoals bijvoorbeeld de ATEX richtlijn, die van toepassing is op alle plaatsen waar ontploffingsgevaar kan plaatsvinden. Alle bedrijven moesten toestemming geven om te vliegen boven hun terrein, wat organisatorisch erg uitdagend is.

Bovendien moesten de uitvoerende partijen voldoen aan de strenge regelgeving rondom het vliegen met drones. Het is de eerste keer dat een drone-inspectie op zo’n grote schaal in een industriële omgeving wordt uitgevoerd. Eerdere pogingen lukten niet omdat de technische mogelijkheden nog onvoldoende waren of vanwege het feit dat bedrijven geen toestemming verleenden om over hun terrein te vliegen. In Delfzijl hebben alle aanliggende bedrijven hun medewerking verleend.”

Als eindproduct is een 3D puntenwolk en de bijbehorende foto’s geleverd. De puntenwolk heeft als doel om in een 3D omgeving de inspectie uit te kunnen voeren. Elke punt in de puntenwolk is gekoppeld aan een foto. Via een programma kunnen alle foto’s herleid worden.

Dit betekent dat de inspectie op kantoor plaats kan vinden en dat er vanuit een 3D omgeving een POI’s (Point Of Interest) aangeklikt kan worden en dat alle foto’s waarop de POI zichtbaar is naar voren gehaald worden. Op deze manier zijn alle foto’s herleidbaar en kan de inspectie sneller en efficiënter uitgevoerd worden”, aldus Kootstra.

Hoe zou je de status quo van de branche op dit moment omschrijven?
Het is een langer bestaande branche met zeer specialistische activiteiten, die veelal in opdracht van de Bouw en de Installatietechniek worden uitgevoerd. Daarbij heeft men het betere handwerk hoog in het vaandel. Innovatie in de branche vindt vooral plaats via de producenten van materialen en producten. In de branche is er veel aandacht voor kennisvergroting. Er is dan ook volop samenwerking met kennisinstellingen, producenten en leveranciers. Al met al is het traditionele sector, die nog zoekende is naar een eigen plek.

Zijn er in de branche voldoende waarborgen voor kwaliteit en duurzaamheid, met name als het gaat om voldoende gekwalificeerd personeel?
Alle technische sectoren hebben moeite met het vinden van goed personeel. Omdat de herkenbaarheid en waardering bij een specifieke branche als de industriële isolatie op een wat lager niveau ligt, kost het vinden van gekwalificeerde mensen bedrijven meer moeite. Je ziet dan ook dat er steeds meer met flexibel personeel gewerkt wordt, ook vanuit het buitenland. Om de vaardigheden eruit te kunnen pikken hebben we eigen tests ontwikkeld, maar werken we ook intensief samen met Stichting Opleidings- en Ontwikkelingsfonds voor de Isolatiebranche (OOI). Inz ij algemeenheid is er een groeiend kwaliteitsbewustzijn merkbaar; kwaliteiten worden meer aantoonbaar gemaakt.

Hoe innovatief is de sector en wat zijn daarin aandachtsgebieden?
De sector zelf loopt niet voorop in innovatie, maar kijkt de kat uit de boom. Innovatieve ontwikkelingen zie je vooral bij de product- en materialenontwikkelaars. De isolatieondernemers beschikken vooral over de kennis hóe die innovatieve producten moeten worden aangebracht. Daarom zijn de juiste mensen zo belangrijk. We zien dus vooral innovatieve ontwikkelingen als het gaat om meten en fabriceren, zoals het werken met digitale sensoren, geavanceerde elektrotechnische apparatuur en thermische camera’s. Dat levert veel kennis op. Daarnaast zien we dat ook steeds meer producten prefab worden aangeleverd; er is daardoor zeker ook sprake van een logistiek proces.

Een specifieke probleem is het tegengaan van corrosie. Ligt daarin niet de belangrijkste innovatieve uitdaging?
Corrosie is niet zozeer een probleem voor de isolatiebranche, maar meer voor de installateurs. Zodra je gaat isoleren worden de zichtbaarheid van corrosie en de aanwezigheid van (condens)lekken immers minder. Vooral de detectie is een probleem en de installatiebranche zal dus op zoek moeten naar slimmere onderhoudsmanieren. De groeiende kennis binnen de isolatiebranche kan oplossingen brengen voor het goed en onbeschadigd aanbrengen van isolatie, maar een definitieve oplossing voor corrosie is er nog niet. Innovatie op het gebied van detectie en materialen is noodzakelijk.

Hoe zie je de betekenis van de VIB voor de leden?
We zijn een samenwerkend collectief van ondernemers, dat zaken in gang zet om ondernemers te faciliteren om goed te kunnen isoleren. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het opstellen van onze cao. Daarover communiceren we als bestuur uitgebreid met onze leden en dat brengt rust. Daarnaast heeft de VIB een belangrijke netwerkfunctie; door elkaar te ontmoeten en kennen weet je wat er speelt. Ook werken we hard om de zichtbaarheid van het technische isolatiewerk te vergroten, bijvoorbeeld als beste manier van energiebesparing. Zo hebben we de CINI-norm voor de industrieontwikkeld en de ISSO-64-norm voor kwaliteitsborging.

In oktober vinden de FESI-kampioenschappen weer plaats. Hoe belangrijk is het voor de branche om, ook over de grenzen heen, samen te werken?
Door onze betrokkenheid bij FESI laten we zien dat isolatiewerk in heel Europa van belang is. De FESI European Insulation Apprentice Championships laten zien over welke vaardigheden de internationale branches beschikken. Door die publiekelijk toegankelijk te maken geef je een kwaliteitsbeeld af, ook buiten de sector. Ze prikkelen de diverse deelnemers ook tot het verder ontwikkelen van hun vakmanschap.
Daarnaast is er, zowel in de utiliteit als in de industrie, steeds meer sprake van een Europese markt, op het gebied van personeel, kennisbevordering, materialen. De uitvoering van isolatieprojecten vindt weliswaar vooral plaats in ketens, die zowel nationaal als internationaal werkzaam kunnen zijn. FESI bevordert samenwerking in internationale projecten, zoals bijvoorbeeld de ontwikkeling van een nieuw meetsysteem in Duitsland.

Hoe zie je de toekomst van de branche?
Volop positief! Door de energietransitie komt er ontzettend veel op bedrijven af en dat levert werk op voor onze sector. We moeten dus vooral nadenken over nieuwe samenwerkingsvormen en verdienmodellen. Er zijn immers zóveel nieuwe ontwikkelingen. In ieder geval is het een feit dat, zolang er warm en koud door leidingen stroomt, er geïsoleerd zal worden. Door effectief samen te werken zijn m.i. flinke slagen te maken. Isolatieondernemers zullen op zoek moeten gaan én blijven naar de juiste gesprekspartners. Als we dat goed doen en zorgen voor een goede kennisinbreng, is een mooie toekomst gewaarborgd.