Isolatie is de eerste stap in het verduurzamings-proces

Wat is de visie van NVDE op isolatie?

“Isolatie speelt in het verduurzamingsproces een belangrijke rol. Het is de eerste stap in het terugbrengen van de energievraag. Zeker gezien de hoge gasprijzen momenteel. Bovendien is het een stap die in onze ogen op korte termijn, effect genereert en de investering binnen enkele jaren terugverdiend kan worden. Dit in tegenstelling tot het ontwikkelen van duurzame energiebronnen zoals windparken op zee en geothermie dat vaak 8 tot 10 jaar duurt.”

Wat doet u zelf aan duurzaamheid?

“We hebben een huis uit de jaren 90 dat goed is geïsoleerd met triple glas op de benedenverdieping. Op het dak liggen zonnepanelen. De energie die we daarmee opwekken proberen we ten volle benutten voor ons huis. Zo koken we op inductie en laden we de elektrische auto via deze panelen. Verder hebben we stadsverwarming. Ons huis is dus volledig gasloos.”

Hoe wil de NVDE een bijdrage leveren aan de energietransitie?

“Als NVDE maken we ons sterk voor een energievoorziening die volledig is gebaseerd op hernieuwbare energie. Ongeveer twee derde van de hernieuwbare energieconsumptie in Nederland wordt door NVDE-leden opgewekt, van windenergie op zee tot geothermie en zonnevelden. Ze verzorgen bij elkaar de energievoorziening voor miljoenen Nederlanders en doen onderzoek en advieswerk. Door middel van campagnes, discussies en werkgroepen proberen we meer aandacht te krijgen voor hernieuwbare energie in de politiek en het bedrijfsleven en maatregelen te nemen om de energietransitie te versnellen. Elk jaar organiseren we een open energie dag en stellen ruim 50 energieprojecten op het gebied van onder meer biomassacentrales, windparken, stadsverwarming zich open voor publiek om begrijpelijker te maken wat er speelt in hernieuwbare energie.”

Welke maatregelen zoals isolatie kunnen bedrijven nemen en moet dit verplicht worden?

“De wet om energiebesparende maatregelen te nemen voor bedrijven was er al. Maar gelukkig heeft het kabinet afgelopen juli besloten om deze wet uit te breiden De energiebesparingsplicht is een essentieel instrument voor het stimuleren van energiebesparing bij bedrijven. De plicht wordt uitgebreid door ook grote energiegebruikers, inclusief deelnemende EU-ETS bedrijven, vanaf 2023 te verplichten hun energiegebruik te verduurzamen om zo de CO2- uitstoot te reduceren. Er wordt gekeken om de plicht uit te breiden naar de glastuinbouw. Ook gaat er meer bevoegdheid en middelen naar de omgevingsdiensten om hierop te kunnen toezien. Want momenteel wordt naar oudHollands gedoogbeleid de wet niet streng genoeg gehandhaafd, terwijl dat zeker nu de hoogste prioriteit zou moeten hebben. Ten slotte worden de lijsten met erkende energiebesparende maatregelen per sector geactualiseerd.”

In veel klimaatplannen van de regioclusters komt verduurzaming door middel van isolatie in de industrie en utiliteitsbouw nauwelijks voor. Wat kan en wil de NVDE hieraan doen?

“Over hoe te verduurzamen is veel discussie over. Kijk bijvoorbeeld naar de zonne- en windparken die veel ruimte innemen en ten koste dreigen te gaan van de leefomgeving. Als je dus slim wilt omgaan met de schaarse ruimte in Nederland dan is het belangrijk om allereerst in te zetten om de energievraag zoveel mogelijk te beperken en daar speelt isolatie een belangrijke factor in. Mijn advies in de klimaatplannen van de regioclusters is: zet naast technologische innovaties zoals bijvoorbeeld waterstof ook isolatie in het rijtje van duurzame maatregelen. Uit recent onderzoek door CE Delft blijkt dat goede isolatie de beste garantie is om de energievraag en dus de energierekening beperkt te houden. En natuurlijk ook om onze afhankelijkheid van Russisch aardgas snel te beëindigen en klimaatverandering te verminderen. Hierbij zijn goede randvoorwaarden (subsidie, belasting, lening, ondersteuning) essentieel.”

Heeft de NVDE ook overleg met de brancheorganisaties zoals de VIB voor de technische isolatiesector?

“Met de NVDE hebben we regelmatig overleg met organisaties die betrokken zijn geweest bij het klimaatakkoord zoals Techniek Nederland die ook lid is van de NVDE. Met de VIB hebben we minder contact en we zijn elkaar in de wandelgangen en bij een van de tafels van het klimaatakkoord tegengekomen. De VIB zou zeker welkom zijn als lid van onze organisatie. Want qua visie en doelstelling zou de VIB perfect passen in onze organisatie. Maar ook voor isolatiebedrijven is het interessant lid te worden van de NVDE. Een van de grotere isolatiebedrijven voor particulieren en utiliteit is Pluimers. Wie lid wil worden, dient wel de doelstelling van de NVDE te onderstrepen en te streven naar een volledig duurzaam energiesysteem.”

Investeren in isolatie verdient zichzelf in no-time terug

Welke tips wilt u de ondernemers in de technische isolatiebranche meegeven?

“Belangrijk als isolatiebranche is dat je je laat horen zowel naar het bedrijfsleven en de politiek. Door gezamenlijk je krachten te bundelen, heb je meer mogelijkheden om je te presenteren met campagnes en marketing en communicatie. Dat gebeurt volgens mij nu nog te weinig. Terwijl de isolatiebranche een belangrijke sector is in het kader van de energietransitie. Mijn advies aan de isolatiebranche is: zet je beter op de kaart en zorg dat de opdrachtgevers weten wat er op dit gebied te koop is, welke besparingsmogelijkheden er zijn en dat isolatie geen kostenpost is, maar een duurzame investering die zichzelf binnen enkele jaren terugverdient.”

Tekst: Loet van Bergen

Op de site van ExxonMobil in het Botlek-gebied staat een raffinaderij en een chemie plant. Op het terrein worden veel steigers gebruikt voor onderhoudswerkzaamheden, projecten en stops van fabrieken. “De steigers worden ingezet op plaatsen waar geen vaste bordessen aanwezig en blijven regelmatig voor langere tijd staan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan inspectie, reparatie of (stoom)lekkage in bestaande pijpenbruggen. Daar zijn grote en complexe steigers voor nodig zijn. Dezelfde steigers worden ook gebruikt om leidingen, in isolatie, te kunnen uitpakken en later weer in de isolatie te zetten”, aldus Rients.

Veiligheid boven alles

“In de Petrochemische fabriek van ExxonMobil is er tijdens onderhoud vaak een potentieel conflict tussen veiligheid en productie”, vertelt Rients. “Bij onderhoud zijn steigers nodig en tegelijk wordt de fabriek draaiende gehouden. De steigers kunnen proces- of veiligheidsequipment of te wel kritisch equipement onnodig blokkeren of moeilijk toegankelijk maken en dat wordt een probleem als bij storingen handmatig ingegrepen moet worden. Behalve het probleem met blokkeren equipement zijn er ook andere signalen, waaruit blijkt dat de veiligheid van steigers nog niet perfect is, gezien de meldingen van kleine gebreken in de bouw van de steiger, stoten of struikelen aan niet ergonomisch gebouwde steigers. ” Volgens Rients is het niet altijd gemakkelijk om binnen ons bedrijf aannemers op een veilige manier te laten werken. “Vandaar dat we intensief samenwerken met de aannemers zoals de onderhouds- en isolatiebedrijven. Zij worden door ons begeleid door een buddy manager, maar het kan ook een Safety coördinator zijn als buddy van de veiligheidskundigen van het bedrijf zelf. In mijn geval kunnen we gaan dan bijvoorbeeld gezamenlijk kijken hoe een steiger, die veiligheid technisch problemen geeft, het beste kan worden opgebouwd.”

Veiligheid van mens, installatie en omgeving is bij ExxonMobil een randvoorwaarde

Isolatie

“In relatie tot de isolatie aannemer zien we zien soms dat een steiger tegen het equipement wordt gezet en de afstand tussen de steiger en het equipement eerst okay is maar na uitpakken isolatie te groot is. Wij hanteren een afstand van de steiger tot equipement van maximaal 8 cm. Wordt de afstand te groot dan loop je gevaar op vallen en zul je extra maatregelen moeten nemen zoals een valbeveiliging of extra leuningen. Als het gaat om lekkage van een leiding waar chemische en brandbare stoffen door heen lopen, moeten we voorkomen dat medewerkers van het isolatiebedrijf blootgesteld worden aan chemische stoffen bij het verwijderen van de isolatie. Van tevoren wordt er dan een risicoanalyse gemaakt zodat we zeker weten dat het uitpakken op een veilige manier gebeurt. Want veiligheid van mens, installatie en omgeving is bij ExxonMobil een randvoorwaarde”, meent Rients.

Plannen

“Veel van bovengenoemde problemen zijn te voorkomen door goed te plannen in de voorbereidingsfase waarin je goed moet bedenken over het plan van aanpak”, licht Rients toe. “Een goede planning is het halve werk. Want alles wat je daarna doet is reageren op die planning. Een planning hoort waterdicht te zijn. Uiteraard kunnen zich altijd zaken voorvallen of anders verlopen dan in de planning staat. Maar met een goede planning kun je dit soort zaken minimaliseren en waar nodig adequaat oplossen.” Wat Rients tot slot nog wil meegeven aan de isolatiebedrijven is de ATEX regel waarop de Petrochemische industrie door de Arbeidsinspectie is op gewezen. De ATEX-richtlijn 153 beschrijft de veiligheidseisen die werkgevers of eigenaren van ATEX-installaties verplicht moeten treffen zodat medewerkers veilig en gezond kunnen werken in omgevingen met explosiegevaar. Veel isolatiebedrijven maken voor het aanbrengen van de isolatie en beplating, om ergonomische redenen, gebruik van accu gereedschap die vonken kunnen veroorzaken. Volgens de ATEX-richtlijnen dient dit gereedschap ATEX proof te zijn (ATEX 114). Er zijn al een aantal goedgekeurde accu gereedschappen verkrijgbaar (koolstof borstel loos en met onstekingsanalyse) die onder voorwaarden gebruikt mogen worden zolang er geen echt ATEX-alternatief voorhanden is. Het is wel zaak om daar op te letten en dit net als bij de steigerbouw mee te nemen in de planning.”

Foto: Louis Meulstee.
Tekst: Loet van Bergen

“We zijn bij het project terechtgekomen via een inschrijving”, vertelt projectleider Maikel Meijer van ISOHVAC isolatie. “Hoewel we een dochterbedrijf zijn van AIRPRO is het niet vanzelfsprekend dat we automatisch alle opdrachten van hen krijgen. Dat is een misverstand. Ook wij moeten ons gewoon inschrijven op projecten. Aan de hand van het bestek, dat we van BAM kregen, hebben we een offerte gemaakt die door AIRPRO gekozen werd, gezien de prijs/kwaliteitsverhouding en de ervaring die we inmiddels in de 10 jaar dat we bestaan, hebben opgebouwd, aldus Maikel.

Wat houdt het project in?

“Bij dit project ging het om het isoleren van alle toevoerluchtkanalen in het gebouw, de aanzuig- en afblaaskanalen en brandwerende materialen bij de brandkleppen. De materialen die we daarvoor gebruikt hebben, waren in het bestek voorgeschreven. Het zijn materialen die voldoen aan alle eisen en normen van het bouwbesluit, Europese regelgeving en energieprestatie. Zo hebben we de toevoerkanalen allemaal geïsoleerd met steenwol, 5200 m2 in totaal die met laspennen bevestigd zijn en verder afgewerkt met lamelle dekens speciaal voor Hvac toepassingen. De aanzuig- en afblaaskanalen buitenlucht zijn met Armaflex 13 mm geïsoleerd dat verlijmd is. Op dit gebied zie je steeds meer zelfklevende isolatie die ook gemakkelijker aan te brengen zijn. Voor de brandwering van de brandkleppen hebben we Ductrock plaat gebruikt wat 60 minuten brandwerend is.”

De isolatie van de luchtkanalen is in delen uitgevoerd conform planning. Na oplevering zijn de luchtkanalen getest volgens de Luchtdichtheidsklasse C van de Nederlandse Vereniging van Luchtkanalen (luka) waar AIRPRO ook lid van is. Na montage van het systeem wordt er een pers-proef gehouden om het drukverlies te meten. Maikel: “Mocht er bijvoorbeeld een lekkage zijn in de isolatie dan kunnen we die nog altijd herstellen. We proberen dat wel te voorkomen en zijn niet te beroerd om een stapje extra zetten als het gaat om een beschadiging aan de isolatie te herstellen. Uiteindelijk willen we dat de klant tevreden is.”

‘Een totaalteam van deskundige isoleerders is actief geweest’

Hoe hebben jullie het project aangepakt ten aanzien van het vervaardigen van het isolatiemateriaal, logistiek en montage?

“In totaal werken er bij ISOHVAC isolatie 9 medewerkers, waarvan de meeste in de montage en de rest op kantoor waaronder een calculator en een werkvoorbereider, die cruciaal is in de werkvoorbereiding bij alle projecten die we uitvoeren. Bij het project Tergooi Ziekenhuis is een gedetailleerde planning gemaakt ten aanzien van de werkzaamheden en logistiek, dat in dit project in meerdere fases is verlopen. In totaal is het project in 4 fases verdeeld over 1.5 jaar. In de planning zijn ook nadrukkelijk de werktijden van onze medewerkers meegenomen.”

Omdat we in hetzelfde pand zitten als Airpro, waren de communicatielijnen tussen mij en de projectleider van AIRPRO kort en konden we snel schakelen als er weer een deel van de luchtkanalen o.a. de buitenlucht aanzuig en afblaas kanalen klaar waren om geïsoleerd te worden.

Voor de levering van alle materialen hebben we Hanko ingeschakeld, die alle materialen hebben geleverd inclusief just in time delivery op de werkplek, zodat de montagemedewerkers er meteen mee aan de slag konden. Van tevoren hebben we met Hanko overlegd met betrekking tot de levering van de materialen. Ze hebben ons verzekerd dat ze aan de gevraagde tijdsmomenten qua levering kunnen voldoen. En als ik vragen had over de materialen en/of levering dan kon ik altijd bij hen terecht. Als ISOHVAC isolatie kijken we graag mee met onze opdrachtgevers hoe we de aan- en afvoer van isolatiematerialen in en rond de bouwplaats op een efficiënte manier kunnen inrichten.”

Kwaliteit

Het ziekenhuis Tergooi is inmiddels klaar en zal binnenkort opengaan voor het publiek. “Gedurende de bouw is een totaal team van deskundige isoleerders actief geweest. Zij hebben een schat aan ervaring opgedaan gedurende de afgelopen decennia en worden constant bijgeschoold, zodat ze niet alleen bij isolatieprojecten zelfstandig zaken kunnen oplossen, maar ook opdrachtgevers ter plekke antwoord kunnen geven op hun vragen.” Volgens Maikel neemt de vraag naar specifieke kennis van isolatie van HVAC-installaties om vakmensen op dit gebied toe. “Ook de afwerking van brandwerende doorvoeringen is een vak apart. Ondanks de complexiteit van dit project, kijken we met trots terug.”

Tekst: Loet van Bergen
Foto’s: ISOHVAC isolatie