Heeft VNO NCW een visie op duurzaamheid? 

“Absoluut. Duurzaamheid, klimaatneutraliteit en circulariteit zijn een topprioriteit binnen de nieuwe koers van onze vereniging, vertelt ze. “Als ik zie hoeveel draagvlak er is voor onze nieuwe koers en hoeveel plannen er zijn om de industrie en andere sectoren te verduurzamen, dan ben ik best optimistisch, maar er moet wel echt haast gemaakt worden. Iedere dag dat keuzes voor nieuwe energie-infrastructuur later gemaakt worden, brengt ons verder van onze klimaatdoelen. Een goede investeringsaanpak gaat ons land in staat stellen om in hoog tempo grote sprongen richting duurzame technologie te maken in plaats van ‘beetjes meer van hetzelfde’.”

Wat zijn de belangrijkste speerpunten om deze visie te realiseren?

“Om te zorgen dat alle plannen en projecten van de industrie ook kunnen worden uitgevoerd moeten nu vooral vier zaken gebeuren. In de eerste plaats moeten we niet steeds nieuwe plannen maken, maar de bestaande, zoals het klimaatakkoord en de Cluster Energie Strategieën, versneld uitvoeren. Daarnaast moeten dus in een nieuw regeerakkoord duidelijke infrastructuur-keuzes worden gemaakt, zodat dit kan worden aangelegd. Zo lang die niet gemaakt zijn, wordt er ook niks aangelegd. Dit is dé bottleneck voor de energietransitie van Nederland. Iedere dag dat die keuzes later gemaakt worden, brengt ons verder van onze klimaatdoelen. Natuurlijk moet een nieuw regeerakkoord ook voorzien in financiële middelen die daarvoor nodig zijn. Tot slot hebben we dan nog het vraagstuk van het gebrek aan technici: mensen zullen massaal verleid en omgeschoold moeten worden naar technische beroepen.” 

Wie moet de rekening voor de verduurzaming betalen? 

“Alle bedrijven waar ik kom, zijn al bezig. Maar de energietransitie moet wel haalbaar en betaalbaar zijn voor het mkb. Op basis van het klimaatakkoord moet het mkb bijvoorbeeld rekening houden met 24 miljard euro aan investeringen. Het verbeteren van de businesscases en de beschikbaarheid van financiering voor het mkb zijn dus cruciaal. Wij willen daarvoor bijvoorbeeld samen met banken en institutionele beleggers onderzoeken hoe voor het mkb bijvoorbeeld een financieringsfonds in aanvulling op andere instrumenten van betekenis kan zijn. Verder is er beleid nodig dat ervoor zorgt dat de investeringen in Nederland plaatsvinden en niet daarbuiten. De condities moeten hier qua infrastructuur voor elektriciteit, CO2 en waterstof zo zijn dat industriële bedrijven graag hier zijn om Nederland uit te bouwen tot dé plek waar het gebeurt als het gaat om de duurzame industrie. Een nieuw regeerakkoord moet voorzien in financiële middelen en dit kan ook.”

Wat wil het VNO-NCW 

hieraan doen? 

Nederland biedt, mede door zijn ligging, uitstekende condities om in de verduurzaming van de basisindustrie internationaal koploper te worden. Hiervoor zijn nu door de industriële clusters Cluster Energie Strategieën opgesteld. Het is belangrijk dat deze werkelijkheid worden. Die bieden belangrijke bouwstenen, maar er moet veel gebeuren komende jaren om het Europese doel van inmiddels 55 procent te halen. Het tempo moet omhoog en we moeten het klimaatakkoord ‘vol gas’ nu vooral gaan uitvoeren en die keuzes maken waar ik net al over sprak voor infrastructuur. We moeten de industrie verduurzamen en de energie-infrastructuur vernieuwen. Daarin past ook dat isolatie dat hoger op de agenda moet want investeren in nieuwe technologie is niet voldoende om de beoogde doelen te behalen. Het begint vaak ook juist aan de basis met betere isolatie en minder energieverlies. Voor de gebouwde omgeving trouwens heeft een brede coalitie met Natuur & Milieu, Koninklijke Bouwend Nederland, de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE), de Consumentenbond en Energie-Nederland eerder plannen gelanceerd voor nationaal isolatieprogramma.” 

Heeft het VNO-NCW ook overleg met de brancheorganisatie hierover zoals de VIB voor de technische isolatiesector?

“Wij vertegenwoordigen honderden branches van allerlei pluimage. Wat veel mensen trouwens niet weten is dat de VNO-NCW achterban voor meer dan 90% mkb-bedrijven/branches zijn. De VIB die u bedoelt -niet te verwarren met de vereniging industriële bouwgrondstoffen, is zelf geen lid van VNO-NCW, maar wel van MKB-Nederland. Met MKB-Nederland delen wij de werkorganisatie dus onze mensen kennen ze absoluut en werken er mee samen.” 

Welke tips wilt u de ondernemers in de technische isolatiebranche meegeven?

“Ik zou eerder willen beginnen met een heel groot compliment. Eigenlijk zijn jullie leden de frontsoldaten als het gaat om de energietransitie. Alles begint natuurlijk bij isolatie. Daar is nog altijd zoveel te winnen. Al zie ik prachtige initiatieven in het hele land. In mijn eigen stad Utrecht, maar overal. Van Groene Mient in Den Haag tot talloze andere wijken en kantoren. Overal wordt gewerkt aan nieuwe klimaatneutrale woningen en kantoren. Er zijn ook veel innovaties. Ik zou zeggen vol door ermee de komende jaren. Het moet keihard dit decennium gebeuren met isolatie als basis.”

“Vanaf de oprichting in 1958 hebben we brede klantenkring opgebouwd bij de installatiebedrijven en de bedrijven zelf”, vertelt Jack van Beers. “Er werken hier 19 man in vaste dienst, waarvan 4 in de werkplaats en de rest is op pad voor de montage. In de werkplaats werkt nog een oudgediende Christ Schillemans die 68 jaar oud is en het werk nog zo leuk vindt dat hij niet wil stoppen. We hebben gezien zijn ervaring en vakkennis veel profijt van hem bij het maken van de aluminium beplating dat nog praktisch volledig handmatig gebeurt”, aldus Van Beers.

Koude isolatie

“Naast warmte-isolatie doen we redelijk veel in koude-isolatie. Bij een dergelijk project krijgen wij meestal via de installateur de tekeningen en het bestek aangeleverd”, verduidelijkt Van Beers. “Hierin staat aangegeven welk soort beplating moet worden toegepast, soort isolatie en hoe dik de isolatie moet zijn. Waarbij we wel steeds meer inspraak krijgen ten aanzien van de gebruikte isolatiematerialen en de aanleg van de leidingen betreffende de tussenruimte. Het komt nog weleens voor dat de leidingen te dicht bij elkaar liggen wat isoleren bemoeilijkt of dat we een bestek krijgen van de architect dat verouderd is of gekopieerd is van een ander project. Gezien onze ervaringen wordt er meestal wel geluisterd naar onze opmerkingen. Binnenkort starten we met een groot project bij een bedrijf dat CO2 cilinders maakt voor de SodaStream om bubbels te maken. Het betreft het isoleren van kilometers aan leidingen van de opslagtanks naar de afvulstations die tot – 80 graden Celsius graden gaan, Voor de isolatie passen we elastomeer isolatie van Armaflex of Kaiflex. Dat in de koude industrie veel wordt toegepast en dat we in meerdere lagen aanbrengen en vervolgens wordt afgewerkt met aluminium beplating. Dit ter bescherming van de isolatie, want elastomeer is op zich een mooi product dat ook gemakkelijk aan te brengen is, maar zonder bescherming kan het snel gaan afbrokkelen als je tegenaan stoot. Daarnaast kan het materiaal niet goed tegen vetten en dan kan het poreus worden. Belangrijk bij koude-isolatie is dat de leidingen dampdicht geïsoleerd zijn anders gaat het condenseren op de leidingen. Na elk project controleren we of alles goed geïsoleerd is en of de verbindingen goed met elkaar zijn gevulkaniseerd.”

Rvs-beplating

“Voor koude leidingen kouder dan -80 graden Celsius gebruiken we meestal pirschalen in meerdere lagen over elkaar die afgewerkt worden met aluminium beplating of RvS. Dat steeds meer gevraagd wordt met name in de voedingsindustrie omdat RvS beter bestand is tegen zuren en schoonmaakmiddelen dan aluminium beplating. Het is wel duurder, maar robuuster en gaat ook langer mee. Bovendien ziet het er professioneler uit”, vindt Van Beers. Voor het snijden van de RvS platen heeft Doorisol onlangs een Jorg Lasersnijmachine aangeschaft. Daarnaast hebben ze nog een Mabi machine voor het snijden en de kokers te walsen. “Mijn opa gebruikte vroeger kurkschalen dat werd afgesmeerd met Flintcoat om koude leidingen dampdicht te krijgen. Wat een erg arbeidsintensieve methode was Door de opkomst van de elastomeer producten van o.a. Armaflex die als eerste met dit product op de markt kwam is het isoleren van koude leidingen een stuk gemakkelijker geworden.”

Isolatiebranche

Jammer vindt Van Beers dat we als isolatiebedrijf praktisch altijd hekkensluiter zijn in het project. Soms is het potje al bijna leeg, terwijl isolatie een belangrijke bijdrage levert aan de energiebesparing, CO2 uitstoot en de veiligheid in de processen. Isolatie wordt nog steeds gezien als kostenpost. Dat merken we weleens bij offertes en er soms wordt gevraagd naar een goedkoper isolatiemateriaal. Natuurlijk is isolatie een investering, maar ik ben van mening dat isolatie alleen maar geld oplevert. Gelukkig vindt er een kentering plaats bijvoorbeeld bij Gemeenten die steeds meer de taak krijgen vanuit de overheid en lokale klimaatplannen erop toe te zien dat ketelruimten van bedrijven en hotels goed geïsoleerd zijn en de installateurs ons inschakelen om de leidingen te isoleren. In die zin zouden installateurs en isoleerders meer moeten gaan samenwerken en voor beide partijen een win-win situatie oplevert.”

“Wij zijn vooral actief in de isolatie van horizontale en verticale tanks, bioreactoren, ketelhuizen, koelprojecten, steigerbouw, geluidsisolatie en brandwering etc.”, vervolgt De Vreugd. “In totaal werken hier 12 mensen in vaste dienst en daar omheen een flexibele schil van Nederlandse en andere nationaliteiten. Wat nog echte ouderwetse vakmensen zijn die in Nederland steeds moeilijker te vinden zijn”, aldus De Vreugd.

Innovatie

“Door onze brede, internationale praktijkervaring en zorgvuldig opgebouwd netwerk staan we in de markt bekend door ons innovatief materiaalgebruik en werkwijzen”, licht De Vreugd toe. “We zijn continu bezig om nieuwe producten en onze werkwijzen te verbeteren en dit zo goed mogelijk af te stemmen op de wensen van de klant. We denken ook met ze mee over vraagstukken en oplossingen rond isolaties. Niet voor niets zijn we koploper in deze nichemarkt.” Als voorbeeld noemt De Vreugd de werkwijze bij verticale tanks dat ze ontwikkeld hebben wat condensatie ophoping voorkomt. Door het verschil tussen de binnen- en buitentemperatuur wordt aan de buitenkant van de metalen tank condenswater gevormd, waardoor de isolatiesteenwol vaak erg nat wordt, vooral boven op de tanks”, licht De Vreugd toe. “Daarom hebben we een holte aangebracht tussen het isolatiemateriaal en de tank om een natuurlijke luchtcirculatie te creëren en af te voeren via een dak ontluchting.”  De Vreugd denkt dat dit nieuwe isolatieontwerp de standaard zal worden voor alle verticale warmteopslagtanks in de tuinbouw. Met blijvende isolatiewaarde en geen roestvorming onder de isolatie 

Vakmanschap

Het vak van isoleren is in al die jaren weinig veranderd. “Er is geen conservatievere tak dan de isolatiebranche”, vindt De Vreugd. “We gebruiken nog steeds wol en aluminium en voor het isoleren is geen universitaire opleiding nodig. Het is geen rocket science, maar een truc en veel ervaring. Dat leren we onze mensen in de werkplaats en in de praktijk. Om het hun zo gemakkelijk mogelijk te maken worden hier alle bochten, T-stukken, kokers prefab in onze eigen werkplaats gemaakt, die ter plekke nog wel op maat gemaakt moeten worden. We beschikken over de modernste machines met een hoge productiesnelheid die we mede ontwikkeld samen met de fabrikant. De voorlopers van de machines van Mabi komen hier vandaan. We zijn echt van de productie. Uit eigen voorraad kunnen verschillende isolatie- en afwerkings-materialen geleverd worden. Door internationaal gecombineerde inkoop bij verschillende isolatie en plaatleveranciers zijn we in staat de benodigde isolatiematerialen tegen uiterst aantrekkelijke prijs aan te bieden. Daar ligt ook onze kracht. Als ze vandaag bellen kunnen we vanmiddag nog leveren zelfs in kleur. Sinds tientallen jaren kunnen we de afwerking in elke gewenste kleur leveren. Dat zie je veel in Canada, Amerika etc. waar vrijwel alle kleurcombinaties aan bod zijn gekomen Dat geeft een leuk contrast in het ketelhuis en maakt het een echte eyecatcher. Buitenlandse bedrijven hebben daar ook nog meer dan Nederlanders oog voor. Nederlanders willen vooral ook functionaliteit, maar in het buitenland zie je de meest mooie kleuren inmiddels voorbijkomen”, aldus De Vreugd.

Toekomst

“Wat betreft werk blijven we altijd in de tuinbouw zitten. Daar hebben we meer dan voldoende werk in. Dat neemt niet weg dat we regelmatig projecten doen in de industriële isolatie, biogas en aardwarmtenetten dat in opkomst is. Werken in de tuinbouw geniet toch mijn voorkeur. Als was het maar om de regelgeving die in de tuinbouw qua procedures gemakkelijker ligt dan in de industrie. Wat overigens geen afbreuk doet aan de veiligheid van werken. Over het algemeen hoeven wij echter niet naar werk te zoeken. Negen van de tien keer gaat het om projecten, die wij voor internationale kassenbouwers en kasseninstallateurs verrichten, die ons inschakelen vanwege onze specialisatie. In het buitenland is die kennis en ervaring er niet. Als een opdrachtgever daar iemand moet inhuren, zijn het industriële isolatiebedrijven, die vaak ook nog eens op verre locaties zitten. Die zijn bij voorbaat al hoger in prijs. We zijn gespecialiseerd in kwaliteit leveren voor te weinig geld”, zegt De Vreugd gekscherend. “Dat betekend dat onze concurrentiepositie beschermd wordt door de lage prijzen.” Wat De Vreugd betreft wil hij nog lang doorgaan en het bedrijf verder uitbouwen. Over zijn opvolging heeft hij nog niet nagedacht. Ik heb drie dochters, maar of die zich aangetrokken voelen tot het isolatie vak is maar de vraag. Maar zeg nooit nooit.”

“De eerste jaren van mijn bedrijf lag het accent vooral op het isoleren van warmteleidingen en ketelhuizen in tuinkassen”, vertelt Bert van der Graaf. “Dat hebben we tot zeker 1972 gedaan. Doordat ik steeds meer bekend raakte in de isolatiewereld en de klantenkring groeide, kregen we meer en meer opdrachten uit de voedingsindustrie en de installatiebedrijven voor het isoleren van warmte-, koude-, cryogene- en geluidsisolatie. Wat vandaag de dag nog steeds onze core business is. Het werkgebied is breed, met alle aspecten van koude-, warme en geluidisolatie aangevuld met het nodige constructiewerk. Voor een groot aantal klanten en installatiebedrijven zijn we inmiddels huisisoleerder. Waarmee we rechtstreeks zakendoen mede gezien onze deskundigheid op isolatie gebied. Tevens zijn we een erkend Kenteq Leerbedrijf”, aldus Van der Graaf.

“We werpen een kritische blik op het bestek en adviseren de installateur.”

De praktijk

“In negen van de tien gevallen worden we voor een project rechtstreeks benaderd door de installateur”, licht Van der Graaf toe. “Waarbij in de meeste gevallen er een bestek klaar ligt waarin exact staat beschreven welke isolatiematerialen moeten worden toegepast. Daar hebben we geen invloed op. Dat neemt niet weg dat, gezien onze ervaring, we een kritische blik werpen op het bestek en de installateur adviseren om eventueel een ander materiaal te nemen of gezien de dikte van het isolatiemateriaal de leidingen wat verder uit elkaar te leggen. Wat betreft materialen gebruiken we het meeste minerale wol met aluminium beplating voor warmte-isolatie, Armaflex voor koude isolatie en Foamglas voor cryogene installaties. De kunst hierbij is om het goed aan te brengen. Zo adviseren wij altijd om bijvoorbeeld Foamglas naad over naad te leggen. Een ander probleem wat in de isolatiebranche speelt is corrosie. Van belang is te weten welke eigenschappen de verschillende materialen hebben. Zo blijkt dat RVS en PIR niet goed samengaan. Om corrosie te voorkomen brengen wij bij nieuwbouw eerst een anti corrosietape aan en vervolgens de isolatie en de beplating.” 

Ouderwets Handwerk

Voor de materialen werken we met een vast aantal erkende leveranciers. We doen alles zelf, van het inmeten tot het handmatig vervaardigen van het leidingwerk, T-stukken, bochten en appendages van aluminium, rvs en gegalvaniseerde platen in onze eigen werkplaats met een klassiek machinepark. Natuurlijk gebruiken we computers, maar als de computers uitvallen hebben we geen probleem. Dan maken we, net als altijd, loepzuiver plaatwerk. We zijn nog van het echte ouderwetse handwerk”, zegt Van der Graaf vol trots. “Isolatiewerk moet altijd perfect zijn waaraan niets mankeert. We huldigen het klassieke ambacht: onze medewerkers kunnen alle uitslagen maken en zijn uiteraard ook bedreven in de montage. Zeker als het gaat om een skid in de procesindustrie dat door de eindbestemming, de complexiteit en de kritische functie ter plekke zo goed als onmogelijk kan worden bijgewerkt, ligt de lat nog hoger. We meten daarom als het enigszins kan, zelf het project in, liefst gelijktijdig met het installatiewerk en de laatste constructieactiviteiten. Hoe nauwkeurig het object ook op tekening staat, ter plekke zien we het leidingnet en kunnen we met de installateur overleggen over de beste keuze voor de kabelbanen. Voor het nodige steigerwerk doen we een beroep op beproefde collega’s, zodat projecten compleet en volgens de laatste stand der techniek kunnen worden uitgevoerd.” 

“We voeren projecten compleet en volgens de laatste stand der techniek uit & met respect voor het ouderwetse handwerk”

Eigen specialistenteam

“Voor het isolatiewerk vormt het eigen specialistenteam de sterke kern, bij pieken flexibel uitgebreid met externe zzp’ers, die al jarenlang voor ons werken en vertrouwd zijn met onze klanten. De meeste werknemers komen uit het buitenland omdat in Nederland moeilijk goede vaklui zijn te vinden. Ze hebben een achtergrond in de techniek als metaalbewerker of industriële isoleerder. Belangrijk vind ik dat ze verstaanbaar Nederlands kunnen spreken en zelfstandig kunnen werken. Daarbij worden ze aangestuurd door ons vaste personeel. Op elke klus zit een projectleider. Het probleem waar wij tegenaan lopen in ons vakgebied, en dat geldt eigenlijk voor alle isolatiebedrijven in Nederland, dat de isoleerder altijd als laatste in het project zit. Waarbij vaak wordt verwacht dat we de stagnatie van andere bedrijven inlopen. Dan loop je soms al snel achterstand op. Om dit te voorkomen pleit Van der Graaf voor een betere planning en afstemming met alle partijen die in de bouw actief zijn. 

Toekomst Grafisol

De toekomst van Grafisol lijkt verzekerd. “Ik ben inmiddels pensioengerechtigd maar ben nog niet van plan om te stoppen, daarvoor vind ik het werk en de klantencontacten nog veel te leuk. Er zijn klanten bij waar we al meer dan veertig jaar voor werken en precies weten wat ze aan ons hebben.”