Industrial Heat & Power is hét platform voor de industriële energievoorziening en dé beurs voor professionals die de connecties, tools en kennis zoeken om direct mee aan de slag te gaan. De beurs vindt gelijktijdig met de Vakbeurzen Energie, Zero Emission | Ecomobiel en PREFAB.

Ook dit jaar is de isolatiesector ook aanwezig met een ISOLATIEPLEIN, Naast de exposanten met een eigen stand zijn er iedere beursdag ook presentaties van isolatiebedrijven die zich over de drie dagen in wisselende samenstelling presenteren.

WELKOM OP
het isolatieplein
HAL 2

ONTMOET
KENNIS
WERKPLEZIER
& VISIE

Brandweer Nederland, Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland en BBN Brandveilig Bouwen Nederland hebben recent een update gepubliceerd van de editie ‘Essentiële Bouwkundige Controlepunten‘. Hierin zijn de nieuwste voortschrijdende inzichten en terugkoppeling uit de praktijk en wetgeving verwerkt. 

De uitgave beoogt een bijdrage te leveren aan brandveiliger gebouwen. Dat wordt gedaan door duidelijk te maken welke punten in ieder geval van belang zijn als het gaat om bouwkundige brandveiligheid, naast installaties en organisatie van de elementen van brandveiligheid. 

Bij brandveiligheid gaat het om drie elementen:

• brandwerendheid

• brandgedrag van het materiaal

• rookwerendheid

Bij toepassing van bouwmateriaalcombinaties voorzien van isolatie, zoals bijv. in spouwmuren, dakconstructies en bij toepassing van sandwichpanelen, zal vooral de beschermende laag bepalend zijn voor het brandgedrag. Indien de beschermende laag ergens doorbroken is (denk onder andere aan leidingdoorvoeringen) en niet afdoende brandveilig is afgewerkt, dan bestaat de mogelijkheid dat de isolatie gaat bijdragen aan de brandvoortplanting. Brandbare materialen dienen beschermd te worden door niet of moeilijk brandbare materialen om het risico van brandvoortplanting te beperken. 

De mate van brandbaarheid van de toegepaste bouwmaterialen is bepalend voor de benodigde bescherming. Materialen behorend tot de Euroklasse A1, zijn onbrandbaar, Euroklasse A2 zijn praktisch niet brandbaar en Euroklasse B zijn heel moeilijk brandbaar. 

Daarnaast is het belangrijk dat er bouwmaterialen toegepast worden die slechts een minimale rook veroorzaken in geval van brand. A1 geclassificeerde bouwproducten kennen per definitie geen of nauwelijks rookontwikkeling. De rookklasse wordt aangeduid met de letter s en een cijfer die de hoeveelheid rookproductie aangeeft; s1 geeft een geringe, s2 een gemiddelde en s3 een grote rookproductie. Indien de brand- en rookklasse niet aan de hand van het bouwmateriaal zelf getraceerd kunnen worden, dan dient de fabrikant van het product de gebruikers hierover nader te informeren. 

De praktijk

De praktijk wijst uit dat bouwproducten vaak fout worden toegepast als gevolg van foutieve detaillering en ondeskundige montage. Zorg ervoor dat de aansluitingen met wanden, plafonds en vloeren goed afgewerkt zijn met de juiste brandveilige materialen. Bij brand kunnen juist op deze aansluitingen eenvoudig lekken ontstaan die ‘verborgen’ materialen tot ontbranding kunnen doen brengen. Plaats voldoende bevestigingsmiddelen (schroeven, pluggen, lijm, kit) en plaats deze onderling niet verder dan de op voorgeschreven afstand uit elkaar. Bij brand gaan materialen vervormen. Door gebruik van voldoende bevestigers wordt de vervorming beperkt.

Brandwerende doorvoeringen en bouwkundige voegen 

Een gebouw is meestal ingedeeld in brandcompartimenten. De grenzen van dat brandcompartiment zijn brandscheiding constructies (bijv. wanden en verdiepingsvloeren) die intact moeten blijven. Indien er in de scheidingconstructies openingen en doorvoeringen van technische installaties (zoals stalen leidingen, kunststof buizen, elektra of ventilatiekanalen) gaan, moeten de openingen en doorvoeren brandwerend worden afgedicht om de compartimentering te herstellen. Doorvoeringen en hun omgeving kunnen cruciale lekken veroorzaken om een brand eenvoudig te laten uitbreiden. Een waterleiding, gasleiding, elektra buizen of een afvoer die door een vloer, wand of plafond gaat. In geval van brand en rook zijn dit cruciale lekken om een brand eenvoudig te laten uitbreiden. Zorg ervoor dat ook de doorvoeringen brandveilig geborgd zijn. Daarbij is het belangrijk om niet alleen naar de doorvoering te kijken, maar ook naar de wand waar die doorheen gaat. Een wand van beton heeft een andere brandveilige doorvoering nodig dan een stucwand. Waar Brandveilig Bouwen Nederland op hamert is, gebruik alleen gecertificeerde en geteste materialen. En neem de controlepunten ten aanzien van de regelgeving en normen volgens het bouwbesluit en de toe te passen materialen mee in het ontwerp. Volgens directeur Leo Oosterveen worden dit soort zaken te weinig meegenomen in het ontwerp. “Wat we vaak tegenkomen dat er van te voren niet goed over is nagedacht. Het komt nog steeds voor dat mensen op vrijdagmiddag gebeld worden van je moet maandag daar en daar een doorvoer aanbrengen. Dan is maar de vraag of de isoleerder zonder voorwerk de juiste materialen bij zich heeft. Je kunt er heel veel tijd en fouten voorkomen als je dit soort zaken meeneemt in het voortraject en in het ontwerp opneemt. Bij een goed uitgewerkt ontwerp zie je precies waar de doorvoeringen zitten en welk type wand. Waarbij altijd een gebruiksaanwijzing en montagehandleiding bij dient te zitten. Iedere isoleerder of applicateur dient dit te weten en als BNN willen we ze daar graag bij helpen door het verstrekken van informatie en het geven van trainingen.” 

Op 17 september organiseert BNN een training voor isoleerders, 

installateurs en gebouwbeheerders over isolatie en doorvoeringen. Aanmelden kan via www.bbn.nl Op deze website is ook de recente editie ‘Essentiële Bouwkundige Controlepunten‘ te downloaden. 

“De stijgende koeltevraag en energievraag gaat de komende jaren een groter thema worden in de energietransitie is de voorspelling.” Ze refereert hierbij aan een recent artikel van het klimaatverbond waarin wordt gesteld dat we de warmtetransitie op dit moment te eenzijdig benaderen. Naast aandacht voor verwarmen, is er vooral aandacht nodig voor de sterk groeiende koeltebehoefte. 

Klimaatverandering

“Door de klimaatverandering wordt het steeds warmer. De oplossing waar de meeste mensen op dit moment naar grijpen is airco. Een slechte keuze. In de energietransitie wordt nu nog teveel gekeken naar hoe isoleer je een huis zo optimaal mogelijk om te zorgen dat de warmte binnenblijft. Terwijl er ontzettend veel mogelijkheden zijn om de koeltevraag en de energietransitie aan elkaar te koppelen door de warmte in huizen en gebouwen beter te verdelen.” Volgens het artikel van het klimaatverbond is er warmte in overvloed voor onze woningen die we zouden kunnen benutten door deze te oogsten en op te slaan. Dit vraagt wel een andere benadering, andere technieken, en – bijvoorbeeld voor de uitwisseling van warmte en koude tussen woningen en kantoren – andere regels. Maar ook vergroening. Er is onlangs een groot rapport verschenen van de Hogeschool Amsterdam wat gaat over de hittebestendige stad en hoe wij in de toekomst onze steden moeten bouwen met veel groen in de stad, groene daken, groene gevels en tuinen. Ik ben ambassadeur van de Operatie Steenbreek die mensen bewust wil maken dat stenen juist zorgen dat de omgeving warmer wordt. Dus groen i.p.v. stenen. “Een onderwerp wat volgens mij onderbelicht is en waar in de bouw beter naar gekeken dient te worden. Zeker als je kijkt naar de weersvoorspellingen. De komende zomer zal weer flink heet worden met kans op hittegolven. Als klimatoloog zie ik in de komende jaren, ten gevolge van de opwarming van de aarde, het stookseizoen korter worden en het warmte seizoen langer. We zullen moeten rekening houden dat alle zomers zo gaan verlopen. Hitte is echt een onderbelicht kindje als het gaat om gezondheid door hitte. In de zomer 2019 zijn in een week tijd 400 doden gevallen door de hitte. Als we het hebben over klimaatveranderingen dan gaat het altijd over hoosbuien. Niet zozeer over hitte. Dat zijn maar korte periodes, maar als het gaat over gezondheidseffecten dan heeft hitte de meeste impact. Ik denk dat we ons daarin de komende jaren beter op moeten voorbereiden. Goed isoleren is er daar een van om de warmte buiten je woning te houden. Andere methoden zijn het aanbrengen van zonwering en goed ventileren. Wat veel mensen niet weten is dat bij zonsopgang de buitentemperatuur het koelst is. Op dat moment moet je eigenlijk alles tegen elkaar openzetten om de warmte uit het huis te krijgen en zodra het weer warmt wordt alles dicht te gooien.” 

“Goed isoleren is er daar een van om de warmte buiten je woning te houden.”

Koelen in coronatijd

“Ik snap dat in deze warme tijden iedereen naar verkoeling zoekt in de vorm van een airco of ventilator. We leven nu in coronatijd en gelden er andere richtlijnen ten aanzien van het gebruik van een airco of ventilator. Recent heeft het RVIM de nieuwste richtlijnen gepubliceerd die zegt: als je alleen thuis bent met je gezin mag je een ventilator of airco best gebruiken, maar ben je met meerdere mensen in huis dan wordt het gebruik hiervan afgeraden om verspreiding te voorkomen.”

“Van Kempen Koudetechniek is een van de vaste opdrachtgevers”, vertelt directeur Gerard van Kreij. “Aan de hand van een bestek hebben wij een offerte gemaakt waarna we de opdracht hebben gekregen om e.e.a. uit te voeren. In dit bestek staat precies omschreven welke werkzaamheden verricht moeten worden zoals het isoleren van alle leidingensystemen en appendages en welk soort isolatiematerialen en dikte er toegepast dienen te worden. Tevens moeten we alle doorvoeren vanaf de machinekamer naar de gebruikers brandwerend afwerken. Het project heeft 2 verschillende uitvoeringen qua isolatie, de transportleidingen zijn uitgevoerd in voorgeïsoleerde leidingen waarvan de verbindingen en vormstukken door ons zijn voorzien van aluminium beplating welke dan door middel van 2-componenten schuim geïsoleerd zijn. Aftakkingen en de technische installatie in de machinekamer zijn geïsoleerd met Pir schalen/segmenten voorzien van mylarfolie en worden afgewerkt met aluminium beplating Het is overigens niet altijd zo dat wij het bestek moeten volgen. 

Bij sommige projecten mogen we zelf bepalen welk soort isolatie we toepassen gebaseerd op onze kennis en ervaring,” aldus van Kreij. 

Ontwerp

“Voor dit project krijgen we van te voren, ook voor de calculatie, een ontwerp aangeleverd van Van Kempen Koudetechniek. Na opdracht meten we de leidingen in het werk in en aan de hand hiervan worden de materialen besteld bij de groothandel en gaan we alvast de aluminium schaaldelen vervaardigen in onze eigen werkplaats die vervolgens prefab naar de locatie worden vervoerd.” Bij dit project gaat het om het isoleren van twee aparte installaties in een machinekamer: een van – 10 º C welke gebruikt wordt voor het terugkoelen van de ruimten waar het vlees wordt verwerkt bij een omgevingstemperatuur heerst tussen de 6 en 8 º C en nog een installatie van – 30 º C welke gebruikt wordt voor het invriezen en/of opslaan van het vlees. 

Beide installaties hebben een apart leidingsysteem. Het meeste leidingwerk is van RVS. “Het isoleren dient altijd te gebeuren met een installatie welke buiten bedrijf is, aangezien er condens/ijsvorming ontstaat bij een ongeïsoleerde installatie in bedrijf. Dit geeft vaak een bepaalde tijdsdruk aangezien er met deze installaties geld verdiend word ( geen koude betekend geen productie). Hiervoor is het noodzakelijk een vaste kern van eigen mensen hebben zodat we er snel en efficiënt opgeschaald kan worden.”

Soorten Isolatie

“Voor dit soort projecten gebruiken vaak verschillende isolatiematerialen gebruikt. Voor het isoleren van de leidingen passen we meestal pirschaaldelen toe in verschillende diktes. Pir isolatie heeft als voordeel dat ze door de goede isolerende eigenschappen zeer geschikt is voor het isoleren van leidingen en appendages van technische installaties in de utiliteitsbouw en industriële koel/vries sector. Fabrieksmatig worden de pir schalen voorzien van mylarfolie als dampremmer. Tenslotte worden de geïsoleerde leidingen afgewerkt met de aluminium schaaldelen die met parkers worden bevestigd. Om beschadiging te voorkomen van dampdichte laag door de parkers, brengen we een antiperforatie laag aan 10mm dik. Voor de appendages en componenten hebben we flexibele armaflex toegepast omdat deze bedienbaar moeten zijn.” 

Testen

Als alles klaar is wordt de isolatie getest door middel van een thermografisch onderzoek. “Vaak verraadt een installatie zichzelf al als het niet goed geïsoleerd is, want dan krijg je ijsvorming. Met de juiste keuze qua isolatiediktes in combinatie met de mediumtemperatuur wordt ook het energieverlies enorm beperkt. Ondanks de huidige Covid-19 crisis mogen we niet klagen want we hebben werk genoeg en de vooruitzichten blijven, voor zover we kunnen kijken, positief.”

Een uitspraak die Doekle Terpstra, die sinds 1 februari 2017 voorzitter van is Techniek Nederland, de ondernemersorganisatie voor de installatiebranche en de technische detailhandel, deed tijdens de onderhandelingen van het klimaatakkoord. Volgens voorzitter Doekle Terpstra biedt het Klimaatakkoord ons land enorme kansen. “Nederland staat aan de vooravond staat van een ingrijpende verbouwing: We moeten 7 miljoen huizen en 1 miljoen andere gebouwen isoleren en voorzien van duurzame oplossingen. Wat de rol van isolatie hierin betekent, legde de redactie van Isolatie Magazine voor aan Doekle Terpstra.

Wat is uw visie op de isolatiesector?

“De isolatiebranche is van groot belang in het kader van de energietransitie. Techniek Nederland heeft een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van het Klimaatakkoord, onder meer voor de gebouwde omgeving. Het Klimaatakkoord biedt ons land enorme kansen. Met allerlei innovaties vernieuwen we de Nederlandse economie, we verhogen ons kennisniveau en we nemen een voorsprong op de landen om ons heen. De energietransitie levert veel hoogwaardige werkgelegenheid op en exportmogelijkheden. Bovendien krijgen we er een betere, gezonde leefomgeving voor terug. . Ook het ambitieuze tempo waarin het Klimaatakkoord doelen wil realiseren kan rekenen op onze steun. Met dit akkoord kunnen we de energietransitie écht vaart gaan geven. Daarbij was het vanaf het begin duidelijk: als we de doelen van het Klimaatakkoord willen realiseren -49% CO2-reductie in 2030 en energieneutraal in 2050- is isolatie – net als techniek- onmisbaar

Welke stappen dienen in het kader van de verduurzaming volgens u te worden genomen? 

“Bij verduurzaming gaan we uit van de Trias Energetica. De eerste stap is het beperken van de energievraag. Stap 2 is zo veel mogelijk gebruikmaken van duurzame energiebronnen (bijvoorbeeld warmtepompen) en stap 3 de energie die dan nog nodig is zo efficiënt mogelijk opwekken met fossiele energiebronnen. Bij Stap 1 van de Trias Energetica -beperken van de energievraag- komen de isolatiebedrijven meteen in beeld. Dat onderstreept nog eens hoe cruciaal de maatschappelijke betekenis van de isolatiesector is!” 

 Hoe zit het met de samenwerking tussen de installatiebranche en isolatiebranche?

“Ik zie daarin grote veranderingen als gevolg van de energietransitie. Nog niet zo heel lang geleden werkten partijen in de bouwketen nog volledig vanuit het eigen vakgebied. Verduurzaming van de gebouwde omgeving, zowel in de nieuwbouw als in de bestaande bouw, is echter een integrale opgave. Dat betekent voor alle partijen, dus ook voor isolatiebedrijven en installateurs, dat het noodzakelijk is om over de grenzen van het eigen vakgebied heen te kijken. Samenwerken is simpelweg een noodzaak om een optimaal resultaat voor de klant te behalen. Dat zien we ook terug in de praktijk. Het maakt het werk alleen maar interessanter!”

Hoe kan de installatiebranche en isolatiebranche gezamenlijk optrekken in het kader van verduurzaming in de woningbouw en utiliteit?

“Er zijn volop mogelijkheden om gezamenlijk op te trekken. Een mooi voorbeeld is de Renovatieversneller. Techniek Nederland is een van de initiatiefnemers van deze regeling waarin het ministerie van Binnenlandse Zaken maar liefst 100 miljoen euro investeert. Het doel is om woonwijken sneller, efficiënter en betaalbaar te verduurzamen. De regeling moet ervoor zorgen dat het tempo van het verduurzamen omhoog gaat en de kosten per woning dalen. Dit is een belangrijke stap in het bereiken van de beoogde kostenverlaging van 20 tot 40 procent en versnelling naar een tempo van 200.000 verduurzaamde woningen per jaar uit het Klimaatakkoord. In dit kader staat het aardgasvrij maken van bestaande woningen hoog op de agenda. In het Programma Aardgasvrije Wijken doen gemeenten kennis en ervaring op om bestaande wijken haalbaar en betaalbaar te verduurzamen. Een geweldige uitdaging waarin we als ketenpartners het verschil kunnen maken en isolatie- en installatiebedrijven prima samen optrekken!”

Ziet u ook een rol weggelegd voor de installateurs ten aanzien van voorlichting op het gebied van isolatie?

“Jazeker. Installateurs krijgen steeds meer vragen van klanten over het verduurzamen van hun woning of gebouw. Bij oude woningen die nog niet of nauwelijks zijn geïsoleerd heeft het geen zin om bijvoorbeeld een warmtepomp te installeren. In dat geval is het belangrijk dat de installateur een stapje terug doet en de klant adviseert om eerst te isoleren. De installateur komt dan op een later moment in beeld. Zo helpen we de woningbezitter of de corporatie om stapsgewijs te verduurzamen. Die werkwijze is belangrijk. Zo voorkomen we teleurstelling bij klanten en versterken we het draagvlak voor de energietransitie.

U zei ooit in een interview dat installateurs energieadviseurs worden. Hoe ziet u dat voor zich?

“Steeds meer installateurs verstrekken hun klanten gevraagd en ongevraagd energieadvies en bekwamen zich in nieuwe, duurzame energietechnieken, zoals warmtepompen en zonnepanelen. Installateurs ontwikkelen zich steeds meer tot energieregisseur. Dat betekent overigens niet dat zij over alle kennis hoeven te beschikken. Wél dat zij over de grenzen van het eigen vakgebied moeten heen kijken. Samenwerking met ketenpartners zoals isolatiebedrijven is daarbij écht de toekomst. Een prachtig perspectief!”

Welke tips wilt u de isolatiebranche meegeven?

“Isolatiebedrijven zijn onmisbaar in de energietransitie. De maatschappelijke relevantie van de sector is evident, maar nog niet echt zichtbaar. De isolatiebranche zou zichzelf dus best wat steviger ‘in de etalage’ mogen zetten. Laat zien tot welke prestaties je in staat bent. Benadruk daarbij vooral wat je dienstverlening klanten oplevert. Veel klanten zien op tegen de rompslomp van verduurzaming. Maak het de klant daarom gemakkelijk en ontzorg hem. Zoek daarbij samenwerking met bijvoorbeeld installateurs.” 

Techniek Nederland is de ondernemersvereniging van technisch dienstverleners, installatiebedrijven en de technische detailhandel. Meer dan welke sector ook maken wij technische ontwikkelingen praktisch toepasbaar en daarmee maatschappelijk relevant. We vertegenwoordigen ruim 6.300 technische dienstverleners en installateurs en zijn als één van de grootste werkgeversorganisaties van Nederland een factor van betekenis. De technisch dienstverleners en installateurs binnen onze vereniging richten zich op ontwerp, advies, uitvoering en beheer van technische installaties in nagenoeg alle marktsegmenten van Nederland. Ze bedienen zowel de consumentenmarkt als de zakelijke markt, waar ze actief zijn in de private en publieke sector. Van woningbouw en utiliteitsbouw, van industrie tot infrastructurele sector, overal zorgen onze leden voor de slimme techniek waar Nederland op draait. We zijn een bepalende sector voor de toekomst van ons land, met veel daadkracht en innovatie.